PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân) đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương nhân dịp 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026).
Ngành Công Thương là 'xương sống' của nền kinh tế
- Thưa ông, nhìn lại chặng đường phát triển của đất nước, ông đánh giá như thế nào về vai trò của ngành Công Thương đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Có thể nói, ngành Công Thương giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của Việt Nam suốt hơn 40 năm đổi mới. Nếu nhìn lại giai đoạn 1984 - 1985, GDP bình quân đầu người của Việt Nam chỉ khoảng 200 USD, thuộc nhóm các quốc gia nghèo nhất thế giới. Đến nay, con số này đã tăng lên khoảng 5.000 USD/người, tức tăng khoảng 25 lần. Đây là thành tựu rất đáng ghi nhận.
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân). Ảnh: N.H
Trong thành tựu chung đó, ngành Công Thương đóng góp phần lớn giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Với quy mô GDP khoảng 500 tỷ USD hiện nay, phần lớn giá trị được tạo ra từ khu vực công nghiệp và thương mại. Riêng công nghiệp hiện chiếm khoảng 40% cơ cấu kinh tế, trong khi khu vực dịch vụ cũng tăng trưởng mạnh mẽ. Ngược lại, tỷ trọng nông nghiệp giảm xuống còn khoảng 11,64% vào năm 2025. Điều đó phản ánh quy luật phát triển của một nền kinh tế đang công nghiệp hóa. Khi công nghiệp phát triển sẽ kéo theo sự phát triển của thương mại, logistics, tài chính, dịch vụ và các ngành kinh tế khác.
Theo tôi, vai trò của ngành Công Thương thể hiện trên nhiều khía cạnh. Thứ nhất, đây là lĩnh vực tạo ra tích lũy tài sản và nguồn lực cho nền kinh tế. Thứ hai, ngành giữ vai trò trung tâm trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Thứ ba, ngành góp phần nâng cao năng suất lao động quốc gia, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh đó, ngành Công Thương còn bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, mở rộng xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài và phục vụ các yêu cầu về quốc phòng, an ninh. Ngay cả trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, ngành Công Thương cũng đóng vai trò tiên phong thông qua hoạt động nghiên cứu, sáng chế công nghiệp, phát triển nhãn hiệu hàng hóa và xây dựng thương hiệu quốc gia. Đây đều là những yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Vì vậy, tôi cho rằng ngành Công Thương chính là “xương sống” của nền kinh tế. Vai trò đó không chỉ đúng ở hiện tại mà còn tiếp tục được củng cố trong tương lai, nhất là khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới dựa trên chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo. Trong thời gian tới, ngành Công Thương cần tiếp tục đi đầu trong việc hình thành các mô hình phát triển mới như công nghiệp hiện đại, thương mại số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế sáng tạo và các mô hình kết hợp giữa công nghiệp với dịch vụ hiện đại.
Báo chí góp phần kiến tạo sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
- Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, ông đánh giá như thế nào về vai trò của báo chí nói chung, Báo Công Thương nói riêng đối với sự phát triển của ngành Công Thương?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Theo tôi, sự phát triển của ngành Công Thương trong nhiều năm qua luôn có sự đồng hành rất quan trọng của báo chí, đặc biệt là Báo Công Thương. Nếu trước đây, trong giai đoạn nền kinh tế chưa vận hành theo cơ chế thị trường, hoạt động tuyên truyền chủ yếu phục vụ công tác quản lý và chỉ đạo thì từ sau công cuộc đổi mới năm 1986, vai trò của báo chí đã thay đổi mạnh mẽ. Khi nền kinh tế mở cửa và hội nhập sâu rộng hơn, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ truyền tải thông tin mà còn trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, người dân và thị trường.
Cùng với sự lớn mạnh của ngành Công Thương, báo chí ngành cũng phát triển tương ứng. Khi đóng góp của ngành vào GDP ngày càng lớn, năng lực sản xuất, thương mại và phân phối được mở rộng, đặc biệt với sự tham gia ngày càng sâu của khu vực đầu tư nước ngoài, thì yêu cầu về truyền thông cũng ngày càng cao hơn. Ngày nay, báo chí ngành Công Thương không chỉ phản ánh các hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn tham gia vào quá trình phản biện chính sách, hỗ trợ xây dựng thể chế, lan tỏa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.
Báo chí cũng là kênh giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, nắm bắt xu hướng tiêu dùng, hiểu rõ hơn về các quy định pháp lý và cơ hội hội nhập quốc tế. Xa hơn nữa, báo chí còn góp phần xây dựng hình ảnh quốc gia và nâng cao uy tín của hàng hóa Việt Nam trên thị trường thế giới.
- Theo ông, đâu là những yếu tố thúc đẩy sự phát triển của báo chí ngành Công Thương trong những năm qua?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Trước hết là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Hiện, mọi hoạt động kinh tế đều lấy thị trường và khách hàng làm trung tâm. Điều đó đòi hỏi truyền thông không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn phải hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, kết nối thị trường và tìm kiếm đối tác. Trong môi trường cạnh tranh toàn cầu, truyền thông trở thành một công cụ quan trọng để tạo dựng nhu cầu, quảng bá thương hiệu và mở rộng thị trường.
Chính quá trình hội nhập quốc tế đã tạo áp lực đổi mới rất lớn đối với báo chí ngành Công Thương, đồng thời tạo cơ hội để học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình truyền thông hiện đại trên thế giới. Bên cạnh đó, nguồn lực dành cho báo chí cũng được cải thiện đáng kể. Hoạt động xã hội hóa được mở rộng, nhu cầu quảng bá thương hiệu của doanh nghiệp gia tăng, tạo thêm nguồn lực để các cơ quan báo chí đầu tư cho công nghệ, nhân lực và các sản phẩm báo chí chất lượng cao. Nhờ đó, báo chí ngành Công Thương ngày càng khẳng định vai trò là một lực lượng quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Công nghệ chỉ là công cụ. Yếu tố quyết định vẫn là chất lượng nội dung, năng lực phân tích và bản lĩnh nghề nghiệp của người làm báo. Ảnh minh họa
Trong kỷ nguyên AI, báo chí phải trở thành lực lượng dẫn dắt
- Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, báo chí ngành Công Thương cần thay đổi như thế nào để đáp ứng yêu cầu mới?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng báo chí đang bước vào một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới. Vai trò của báo chí ngày nay gắn chặt với dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông hiện đại. Báo chí không còn đơn thuần là kênh đưa tin mà đang trở thành lực lượng dẫn dắt trong nhiều lĩnh vực.
Trong bối cảnh lượng thông tin ngày càng lớn, giá trị cốt lõi của báo chí sẽ nằm ở khả năng phân tích, kiểm chứng, dự báo và cung cấp các góc nhìn chuyên sâu. Đối với ngành Công Thương, điều này càng quan trọng bởi các vấn đề liên quan đến thương mại quốc tế, chuỗi cung ứng, thị trường xuất khẩu, chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh đều đòi hỏi thông tin có chiều sâu và độ chính xác cao.
Theo tôi, báo chí ngành cần tiếp tục chuyên nghiệp hóa, đầu tư mạnh hơn cho báo chí dữ liệu, báo chí đa nền tảng và ứng dụng AI trong sản xuất nội dung. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Yếu tố quyết định vẫn là chất lượng nội dung, năng lực phân tích và bản lĩnh nghề nghiệp của người làm báo.
- Ông kỳ vọng gì vào sứ mệnh của báo chí ngành Công Thương trong thời gian tới?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Tôi kỳ vọng báo chí ngành Công Thương sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa chính sách và thực tiễn, giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp. Báo chí cần làm tốt hơn nữa nhiệm vụ lan tỏa chính sách, hỗ trợ xây dựng Chính phủ kiến tạo, Chính phủ phát triển và đồng hành cùng doanh nghiệp trong đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, cần tăng cường nghiên cứu, tổng kết các mô hình phát triển thành công trên thế giới, đẩy mạnh phản biện chính sách và đề xuất các sáng kiến phục vụ quá trình hoạch định chính sách trong nước.
Đối với doanh nghiệp, báo chí cần tiếp tục lan tỏa các mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả, những câu chuyện chuyển đổi số thành công, các sáng kiến nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh. Đồng thời, báo chí cũng cần góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam hiện đại, năng động, sáng tạo và hội nhập sâu rộng với thế giới. Tôi tin rằng cùng với sự phát triển của ngành Công Thương - ngành “xương sống” của nền kinh tế - báo chí ngành sẽ tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, đóng góp ngày càng sâu rộng hơn cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số.
Xin cảm ơn ông!
Hơn bốn thập niên đổi mới, ngành Công Thương đã trở thành một trong những trụ cột tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. Song hành cùng quá trình đó, báo chí ngành không chỉ phản ánh hơi thở của sản xuất, kinh doanh mà còn là nhịp cầu kết nối chính sách với thực tiễn, doanh nghiệp với thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển và hội nhập quốc tế.
