Thủ tướng yêu cầu 5 mũi đột phá xây dựng hệ sinh thái bán dẫn quốc gia

Dự án do Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) triển khai theo nhiệm vụ được Bộ Quốc phòng giao, trên cơ sở Nghị quyết của Chính phủ. Đây là dấu mốc quan trọng, lần đầu tiên Việt Nam hình thành năng lực chế tạo chip bán dẫn trong nước, tạo nền tảng cho mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ lõi và phát triển hệ sinh thái bán dẫn trong nước.

Dự lễ khởi công có Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; cùng lãnh đạo Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ, Quốc hội, các bộ, ban, ngành Trung ương, địa phương, các tổ chức, doanh nghiệp và đối tác trong nước, quốc tế.

Viettel đặt mốc 2027 chạy thử nhà máy chip

Nhà máy được xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), trên diện tích 27 ha, với định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn.

Khi đi vào hoạt động, nhà máy có thể đáp ứng cho các ngành công nghiệp quốc gia như: hàng không vũ trụ, viễn thông, Internet vạn vật (IoT), sản xuất ô tô, thiết bị y tế, tự động hóa...

Một sản phẩm chip bán dẫn hoàn chỉnh phải trải qua sáu công đoạn chính gồm: định nghĩa sản phẩm, thiết kế hệ thống, thiết kế chi tiết, chế tạo chip, đóng gói – đo kiểm và tích hợp – thử nghiệm. Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước tham gia vào năm công đoạn; riêng công đoạn chế tạo chip – khâu phức tạp và then chốt nhất hiện chưa thể thực hiện trong nước. Việc xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn sẽ giúp hoàn thiện và khép kín toàn bộ quy trình sản xuất chip bán dẫn ngay tại Việt Nam.

Chế tạo chip bán dẫn là một trong những quy trình công nghệ tinh vi và đòi hỏi kỷ luật cao nhất hiện nay. Từ một tấm wafer silic có độ tinh khiết gần như tuyệt đối, chip được hình thành thông qua 1000 bước công nghệ liên tiếp, kéo dài trong 3 tháng. Chỉ một sai lệch nhỏ ở bất kỳ công đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền, đòi hỏi năng lực tổ chức, quản trị và làm chủ công nghệ ở trình độ rất cao.

Phát biểu tại lễ khởi công, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết: Tập đoàn bắt đầu bước vào lĩnh vực bán dẫn từ năm 2017 và tập trung nghiên cứu thiết kế từ năm 2019. Sau hơn 6 năm triển khai, Tập đoàn đã đạt được những kết quả ban đầu quan trọng như: thiết kế thành công một số chip phục vụ dân sự cho công nghệ 5G, chip chuyên dụng cho vũ khí, trang bị, đồng thời từng bước làm chủ quy trình thiết kế chip.

Bên cạnh đó, Viettel đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, tham gia các hội nghị, diễn đàn uy tín trong nước và quốc tế. Do điều kiện trong nước chưa có nhà máy sản xuất, các sản phẩm chip thời gian qua chủ yếu được Tập đoàn đặt hàng gia công tại nhà máy nước ngoài. Trong quá trình này, Tập đoàn không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn tích lũy được những kinh nghiệm thực tế về chuỗi sản xuất, năng lực triển khai và xây dựng hệ sinh thái, sẵn sàng tiếp nhận các “bài toán” chiến lược của quốc gia.

Song song với việc xây dựng đề án, Tập đoàn đã chủ động tiếp cận, làm việc với nhiều hiệp hội bán dẫn, các tập đoàn và doanh nghiệp lớn đến từ những quốc gia có nền công nghiệp bán dẫn phát triển như Mỹ, Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản và một số nước châu Âu, nhằm tìm hiểu sâu về các vấn đề cốt lõi trong việc xây dựng nhà máy: lựa chọn công nghệ, mô hình vận hành và phương thức triển khai hiệu quả.

Theo Trung tướng Tào Đức Thắng, Viettel cũng đã làm việc với nhiều địa phương, tiến hành khảo sát, đánh giá để lựa chọn địa điểm phù hợp nhất cho hoạt động sản xuất và tiềm năng phát triển lâu dài của nhà máy chế tạo chip bán dẫn.

Về nguồn lực nhân sự, Trung tướng Tào Đức Thắng nhấn mạnh: "Tập đoàn đã hình thành lực lượng kỹ sư có năng lực chuyên môn cao, tuyển dụng hơn 50 nhân sự chất lượng cao, trong đó trên 70% là thạc sĩ, phần lớn là các chuyên gia đang làm việc tại các nhà máy bán dẫn của các công ty hàng đầu thế giới. Đồng thời, Tập đoàn cũng triển khai các chương trình đào tạo trong và ngoài nước, thường xuyên tiếp cận các chuẩn mực quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nhà máy bán dẫn tiên tiến trên thế giới".

Trung tướng Tào Đức Thắng khẳng định: “Ngay sau lễ khởi công hôm nay, Tập đoàn sẽ bắt tay ngay vào triển khai dự án với mục tiêu đặt ra là đến hết năm 2027 hoàn thành đầu tư xây dựng, nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm. Giai đoạn từ năm 2028 đến 2030 sẽ hoàn thiện, tối ưu quy trình, nâng cao hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn của ngành, từ đó làm cơ sở để nghiên cứu công nghệ chế tạo chip ở tiến trình hiện đại hơn".

Trung tướng Tào Đức Thắng cũng bày tỏ mong muốn mở rộng hệ sinh thái hợp tác với các tập đoàn trong nước và quốc tế như FPT, CMC, Vingroup…, cùng các viện nghiên cứu, nhà trường như Học viện Kỹ thuật Quân sự, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh…, đồng thời kết nối cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội và startup để cùng phát huy sức mạnh tổng hợp, xây dựng năng lực mới cho ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam.

Viettel với truyền thống và cách làm của người lính Bộ đội Cụ Hồ - cam kết sẽ phát huy vai trò xung kích, tiên phong, chủ lực trong đoàn quân ấy, đóng góp bằng kết quả cụ thể, lấy tiến độ làm kỷ luật, lấy chất lượng làm chuẩn mực, lấy an toàn làm nguyên tắc, cùng cả nước thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam”.

Xây hệ sinh thái bán dẫn quốc gia từ nhà máy chip đầu tiên

Phát biểu tại Lễ khởi công, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: “Việc khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là bước đi nhằm hiện thực hóa chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia, tạo nền tảng để Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.

Thủ tướng nhấn mạnh dự án có 5 ý nghĩa quan trọng. Thứ nhất, từng bước làm chủ công nghệ lõi, hình thành năng lực chế tạo chip trong nước, hoàn thiện chuỗi giá trị và giảm phụ thuộc bên ngoài.

Thứ hai, góp phần bảo đảm an ninh, độ tin cậy công nghệ, gắn phát triển kinh tế với công nghiệp lưỡng dụng.

Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái quốc gia, lấy nhà máy chế tạo làm hạt nhân để kết nối “3 nhà” gồm: Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, thúc đẩy nghiên cứu, thiết kế, ứng dụng lan tỏa sang các ngành, lĩnh vực khác.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao gắn với đào tạo thực tiễn, hình thành đội ngũ chuyên gia Việt Nam làm chủ và sáng tạo công nghệ.

Thứ năm, tạo hạt nhân dẫn dắt, thu hút doanh nghiệp tư nhân và FDI tham gia, hình thành hệ thống cung ứng sản phẩm, dịch vụ công nghệ cao, đặc biệt là chip bán dẫn.

Thủ tướng đánh giá cao vai trò của Bộ Quốc phòng và Tập đoàn Viettel trong triển khai các sản phẩm công nghệ cao theo định hướng tự lực, tự cường, khẳng định Viettel là đơn vị tiên phong, đã thiết kế và sản xuất thành công chip phục vụ công nghệ 5G, đồng thời từng bước làm chủ quy trình thiết kế chip. Trên cơ sở đó, Chính phủ giao nhiệm vụ xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên mà Viettel là đơn vị trực tiếp triển khai, với niềm tin “nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua.

Thủ tướng nhấn mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn có ý nghĩa chiến lược nhưng rất khó khăn, nhiều thách thức, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, tư duy chiến lược và hành động quyết liệt, hiệu quả, cần sự kết hợp hài hòa giữa vai trò kiến tạo của Nhà nước, năng lực tổ chức thực hiện của doanh nghiệp, sự sáng tạo của đội ngũ trí thức, nhà khoa học và hợp tác quốc tế thực chất.

Trên tinh thần đó, Thủ tướng yêu cầu triển khai quyết liệt Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 và chương trình phát triển nguồn nhân lực, trong đó tập trung hình thành lực lượng doanh nghiệp bán dẫn đủ mạnh, phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, 1 nhà máy chế tạo chip, khoảng 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử; đồng thời đào tạo trên 50.000 kỹ sư, cử nhân bán dẫn, đảm bảo đủ nhân lực cho các khâu thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử và nghiên cứu, phát triển.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đặt mục tiêu phát triển công nghiệp bán dẫn gắn với công nghiệp điện tử, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tham gia sâu chuỗi cung ứng toàn cầu; phấn đấu đến năm 2030 doanh thu ngành bán dẫn đạt trên 25 tỷ USD/năm, giá trị gia tăng tại Việt Nam đạt 10–15%, doanh thu ngành điện tử vượt 225 tỷ USD, quyết tâm kết nối mạnh mẽ hơn giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với Viettel, Thủ tướng đề nghị tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, đi đầu, hoàn thành xây dựng và đưa nhà máy vào hoạt động đúng tiến độ; đồng thời thực hiện 3 nhiệm vụ trọng tâm: Làm chủ công nghệ chế tạo chip phục vụ nghiên cứu, thiết kế và sản xuất sản phẩm công nghệ cao; hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, các trường đại học và viện nghiên cứu trong chế tạo mẫu nhanh, hoàn thiện công nghệ, phát triển hệ sinh thái thiết kế chip; trở thành trung tâm thực hành, đào tạo nguồn nhân lực sản xuất bán dẫn, góp phần hoàn thành mục tiêu 50.000 kỹ sư vào năm 2030.

Dự án được triển khai trong giai đoạn 2026 – 2030, với lộ trình từ xây dựng nhà máy, tiếp nhận công nghệ đến hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả vận hành. Về dài hạn, nhà máy tại Hòa Lạc được quy hoạch để có thể mở rộng quy mô, tạo nền tảng cho Việt Nam từng bước tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến hơn. Việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao là cột mốc quan trọng trong hành trình xây dựng năng lực công nghệ của Việt Nam, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “Tự chủ công nghệ, vững bền tương lai”.