Hiện đại hóa chuỗi giá trị ngành dừa

Đồng chí Châu Văn Hòa- Phó Chủ tịch UBND tỉnh tham quan nhà máy sản xuất sản phẩm từ dừa tại Betrimex. Ảnh: CẨM TRÚC

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, quý I/2026, toàn tỉnh có 122,87 ngàn ha dừa, tương đương 22,66 triệu cây. Quy mô này chiếm hơn 61% diện tích dừa cả nước. Diện tích cho trái đạt trên 114 ngàn ha, chiếm hơn 92% diện tích toàn vùng. Vùng nguyên liệu tập trung tạo điều kiện thuận lợi phát triển công nghiệp chế biến sâu, mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trước đây giá trị cây dừa chủ yếu đến từ trái tươi. Hiện nay dừa được khai thác theo chuỗi giá trị khép kín. Trái, nước, cơm dừa, dầu dừa, gáo, xơ, mụn dừa, thân gỗ trở thành nguyên liệu chế biến thực phẩm, mỹ phẩm, vật liệu sinh học, năng lượng sinh khối. Sản phẩm mang lại giá trị gia tăng cao.

Điểm sáng nổi bật của địa phương là phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ. Toàn tỉnh có hơn 30,7 ngàn ha dừa đạt chứng nhận hữu cơ. Sản lượng đạt 337,8 triệu trái/năm. Sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt của Hoa Kỳ (USDA), Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản (JAS). Chứng nhận hữu cơ giúp trái dừa địa phương thâm nhập thị trường cao cấp. Tỉnh xây dựng hơn 220 mã số vùng trồng dừa xuất khẩu. Gần 30 cơ sở đóng gói được Hải quan Trung Quốc cấp mã số. Tỉnh tiếp tục mở rộng vùng trồng mới phục vụ yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Ông Phạm Phước Trãi- Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết, ngành dừa trở thành ngành kinh tế chủ lực của tỉnh. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đạt mức cao. Kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2024-2025 đạt 1 tỷ USD. 6 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 600 triệu USD. Sản phẩm dừa hiện diện tại 90 quốc gia, vùng lãnh thổ. Đây là nền tảng xây dựng thương hiệu dừa của tỉnh trên thị trường quốc tế.

Sản xuất dừa hiện còn phân tán. Diện tích bình quân mỗi hộ đạt 0,3-0,4ha. Tỷ lệ liên kết sản xuất thấp. HTX chưa phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt. Tình trạng phá vỡ hợp đồng khi giá biến động gây khó khăn cho doanh nghiệp duy trì nguyên liệu. Ông Phạm Phước Trãi nhấn mạnh, phát triển bền vững cần xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, HTX, người trồng. Địa phương tập trung phát triển mạnh chế biến sâu, mở rộng thị trường, khẳng định thương hiệu dừa của tỉnh.

Chương trình phát triển ngành dừa giai đoạn 2025-2030 mở ra tầm nhìn đưa ngành hàng phát triển theo mô hình xanh, tuần hoàn, hiện đại. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu nâng diện tích dừa lên 132 ngàn ha. Sản lượng đạt 1,72 triệu tấn. 50% diện tích sản xuất đạt tiêu chuẩn hữu cơ gắn với mã số vùng trồng. Tỉnh thu hút ít nhất 5 dự án chế biến sâu. Giá trị sản xuất ngành chế biến dừa tăng bình quân trên 10 %/năm. Kim ngạch xuất khẩu đạt 1 tỷ USD. Đến năm 2045, tỉnh xây dựng hoàn chỉnh hệ sinh thái kinh tế dừa hiện đại.

Tỉnh thực hiện nhiều giải pháp trọng tâm. Ưu tiên hàng đầu là mở rộng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ, xây dựng vùng chuyên canh quy mô lớn. Tỉnh phát triển hệ thống mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Kế hoạch năm 2026, toàn tỉnh phát triển thêm 13,36 ngàn ha dừa hữu cơ. Tổng diện tích dừa hữu cơ đạt 44 ngàn ha, chiếm gần 36% diện tích dừa toàn tỉnh. Đây là bước đệm quan trọng tiến tới mục tiêu 50% diện tích dừa hữu cơ vào năm 2030.

Doanh nghiệp lớn chủ động mở rộng vùng nguyên liệu. Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre dự kiến phát triển 15,65 ngàn ha vùng nguyên liệu hữu cơ giai đoạn 2026-2030. Công ty CP Chế biến dừa Á Châu đăng ký phát triển thêm 5 ngàn ha.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa định hướng, phát triển bền vững cần tổ chức lại sản xuất. HTX phải trở thành hạt nhân chuỗi liên kết. HTX thực hiện nhiệm vụ tập hợp nông dân, kết nối doanh nghiệp. Thành viên HTX cần tuân thủ nghiêm quy trình sản xuất, hợp đồng tiêu thụ.

Chương trình phát triển ngành dừa giai đoạn 2025-2030 là chiến lược xây dựng hệ sinh thái kinh tế dừa hoàn chỉnh. Nông dân, HTX, doanh nghiệp, Nhà nước cùng đồng hành chuỗi giá trị thống nhất. Việc mở rộng vùng nguyên liệu hữu cơ, đầu tư chế biến sâu giúp cây dừa trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng xanh. Ngành dừa góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định vị thế của tỉnh trên bản đồ kinh tế.

Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành cơ sở dữ liệu số vùng dừa phục vụ đo đạc sinh khối. Địa phương triển khai Đề án Tín chỉ carbon ngành dừa. Năm 2035, tỉnh thực hiện thí điểm thương mại hóa tín chỉ carbon tại một số vùng dừa hữu cơ. Sự chủ động chuyển đổi sang mô hình kinh tế hiện đại giúp dừa của tỉnh thích ứng tốt với xu thế tiêu dùng xanh toàn cầu.