Cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu bưởi da xanh

Nông dân trồng bưởi da xanh tại xã Tiên Thủy phấn khởi vì giá bưởi đang tăng cao.

Theo số liệu thống kê tính đến giữa năm 2026, tổng diện tích trồng bưởi toàn tỉnh đạt hơn 16 ngàn ha, xếp thứ 2 trong nhóm cây ăn trái chủ lực. Diện tích đang cho trái đạt 12,2 ngàn ha, năng suất bình quân 14,7 tấn/ha, mang lại tổng sản lượng thu hoạch ước đạt 180,5 ngàn tấn/năm.

Đến nay, toàn tỉnh được cấp 233 MSVT bưởi xuất khẩu, với tổng diện tích 1,2 ngàn ha, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường khó tính như: EU, New Zealand, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Úc.

Ở phân khúc nội địa, tỉnh có thêm 15 MSVT với quy mô 175ha. Diện tích bưởi được chuẩn hóa cấp MSVT chỉ chiếm 8,6% tổng diện tích cho trái. Phần lớn, diện tích còn lại vẫn canh tác theo phương thức cũ, khiến đầu ra bấp bênh và dễ tổn thương trước biến động thị trường.

Bước ngoặt lớn nhất trong việc nâng cao giá trị trái bưởi chính là sự thay đổi trong thói quen canh tác của người nông dân. Người dân đã chuyển sang hướng hữu cơ để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Ông Nguyễn Tấn Sĩ, lão nông tại ấp Tiên Tây Thượng, xã Tiên Thủy, chia sẻ: “Để làm bưởi xuất khẩu, nhà vườn phải thay đổi phương thức sản xuất. Cây bưởi phải được chăm sóc tốt, nhưng không được để dư thừa thuốc trừ sâu”.

Ông Sĩ nhấn mạnh rằng, hiện nay, đa số nông dân đã ưu tiên sử dụng phân hữu cơ thay vì phân hóa học. Dù việc chuyển đổi ban đầu có những băn khoăn, nhưng kết quả mang lại rất khả quan: “Phân hữu cơ giúp cải tạo đất và trái bưởi đẹp hơn. Dù vẫn cần một ít NPK để kích thích ra bông và nuôi trái, nhưng lợi nhuận mang lại rất ổn định, khoảng 50% sau khi trừ chi phí”.

Đồng quan điểm, ông Lê Văn Hoa, ấp Khánh Hội Tây, xã Tiên Thủy thừa nhận, quy trình xuất khẩu ban đầu gây không ít khó khăn: “Ngày xưa nông dân làm theo truyền thống. Khi bắt đầu chương trình trồng cây xuất khẩu, qua các lớp tập huấn, người dân mới nắm bắt được kỹ thuật để đưa vào sản xuất”.

Ông Hoa phân tích thêm về lợi ích kinh tế của việc dùng phân hữu cơ: “Chi phí phân hữu cơ thấp hơn nhiều so với phân hóa học. Một bao phân hữu cơ 25kg chỉ hơn 200 ngàn đồng, trong khi phân hóa học trên 500 ngàn đồng. Sử dụng hữu cơ kết hợp thuốc sinh học giúp trái bưởi ngon, đẹp và giảm chi phí sản xuất đáng kể”.

Trong chuỗi giá trị, HTX đóng vai trò là cầu nối quan trọng, giúp nông dân chuẩn hóa quy trình và bảo đảm đầu ra ổn định.

Ông Nguyễn Đình Toàn- Giám đốc HTX Nông nghiệp- Dịch vụ Tiên Thủy chia sẻ về những thách thức trong việc quản lý chất lượng: “Khó khăn lớn nhất là trước đây người dân chưa có thói quen ghi chép nhật ký canh tác. Chúng tôi đã tổ chức hội thảo, lớp học để hướng dẫn người dân về canh tác vùng trồng. Nếu không thực hiện đúng nhật ký, sử dụng phân thuốc không đúng thời gian cách ly thì sẽ bị đứt gãy chuỗi liên kết”. Nhờ sự kiên trì, số lượng xã viên tham gia HTX đã tăng từ 20 lên 53 thành viên, với thu nhập cải thiện rõ rệt.

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Đình Tùng- Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Vina T&T Group, đánh giá rất cao tiềm năng của trái bưởi Vĩnh Long: “Thị trường Úc đón nhận bưởi da xanh Việt Nam rất tốt. Hiện nay, mỗi tuần chúng tôi xuất khẩu từ 4-5 container sang Úc, với giá bán khá ổn định. Tôi đánh giá trái bưởi sẽ đứng vào nhóm nông sản tỷ đô trong 1-2 năm tới, đặc biệt là khi thị trường Trung Quốc mở cửa hoàn toàn”.

Dù triển vọng rất lớn, nhưng cả doanh nghiệp và HTX đều đang đối mặt với những rào cản không nhỏ. Ông Nguyễn Đình Tùng bày tỏ trăn trở: “Hạ tầng giao thông nông thôn là một “nút thắt”
tăng chi phí”.

Còn ông Nguyễn Đình Toàn phản ánh: “Do phần lớn đường nông thôn nhỏ hẹp khiến chi phí logistics tăng cao. Thay vì 1 xe tải lớn vào tận vườn, chúng tôi phải dùng 2 chuyến xe nhỏ, tốn gấp đôi nhân công và chi phí vận chuyển. Điều này làm giảm nguồn thu từ nông sản mà người dân nhận được”.

Để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, chính quyền địa phương đã tích cực vào cuộc trong việc xây dựng và quản lý MSVT. Ông Nguyễn Văn Nghĩa- Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Thủy cho biết: “Từ tháng 7/2025 đến nay, xã đã phối hợp với doanh nghiệp xây dựng được 11 MSVT cho cây bưởi. Điều này nâng giá trị trái bưởi, ổn định đầu ra và thúc đẩy người dân thay đổi tập quán sản xuất sang hướng an toàn, bền vững”.

Vườn bưởi da xanh tại phường Bến Tre phục vụ khách tham quan.

Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Thủy thông tin: “Sắp tới, thẩm quyền cấp và gia hạn MSVT thuộc về UBND xã. Chúng tôi sẽ chỉ đạo phòng kinh tế phối hợp với tổ khuyến nông cộng đồng hỗ trợ người dân đăng ký mới và duy trì điều kiện sau khi được cấp MSVT, không để tồn đọng hồ sơ”. Địa phương sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tình trạng gian lận, sử dụng MSVT không đúng mục đích, bảo vệ uy tín cho thương hiệu bưởi của vùng.

Trái bưởi da xanh Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu lớn. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đưa trái bưởi trở thành “trái cây tỷ đô”, cần có sự cộng hưởng mạnh mẽ hơn nữa từ chính sách hỗ trợ tín dụng của Nhà nước và sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng logistics.

Niềm vui lớn nhất của người nông dân chính là sự ổn định đầu ra. Khi trái bưởi đi xa được và có giá ổn định, nông dân rất hài lòng. Triển vọng xuất khẩu giúp người trồng bưởi nâng hiệu quả sản xuất, gia tăng lợi nhuận so với thị trường nội địa. Với sự chuyển mình từ tư duy đến hành động của nông dân, sự chuyên nghiệp của HTX và tầm nhìn của doanh nghiệp, tin rằng đặc sản bưởi da xanh Vĩnh Long sẽ còn vươn xa hơn nữa trên thị trường toàn cầu.