Khai thác tốt tiềm năng, nâng tầm sản phẩm làng nghề

Vùng nguyên liệu lác tại xã Trung Ngãi được duy trì ổn định, giúp giảm chi phí đầu vào, tạo lợi thế về giá thành cho sản phẩm. Ảnh: THẢO TIÊN

Tại xã Trung Ngãi, từ việc duy trì vùng nguyên liệu ổn định đến phát triển làng nghề và mở rộng sản xuất thủ công, cây lác đã góp phần giữ gìn nghề truyền thống, tạo việc làm, mang lại thu nhập ổn định cho hàng ngàn lao động địa phương.

Những ngày này, người dân tất bật thu hoạch lác, như phát, vũ, chẻ, phơi, chài, xe lõi… Chị Võ Thị Hồng (ấp Phú Nông) chia sẻ: “Người dân ở đây chủ yếu làm vần công, nhà này phụ nhà kia, chứ ít khi thuê mướn. Do ở đây nhà ai cũng có 1-2 công lác nên cứ xoay vòng thu hoạch, vừa đỡ chi phí thuê mướn vừa gắn kết tình làng nghĩa xóm”.

Tận dụng lợi thế nguyên liệu tại chỗ, nhiều DN đã mạnh dạn đầu tư, phát triển sản phẩm thủ công đa dạng. Điển hình như Công ty TNHH MTV Thiên Thảo (ấp Đại Hòa, xã Trung Ngãi), chuyên gia công các mặt hàng đan đát từ lục bình, lác, mây, cọng dừa…

Hiện công ty tạo việc làm cho hơn 100 lao động, với thu nhập bình quân khoảng 4 triệu đồng/người/tháng. Bà Trần Thị Thu Thảo- Giám đốc công ty cho biết: “DN tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ, thu mua với giá hợp lý cho người dân, đồng thời hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm hoàn thiện, giúp bà con yên tâm sản xuất”.

Với nhiều lao động lớn tuổi, nhàn rỗi, nghề đan đát đem lại thu nhập ổn định. Cô Nguyễn Thị Sáu (ấp Đại Hòa) cho biết: “Trước đây tôi xe lõi lác, giờ lớn tuổi nên chuyển sang đan lục bình. Công việc nhẹ nhàng, làm tại nhà, có thêm thu nhập trang trải sinh hoạt”.

Theo UBND xã Trung Ngãi, toàn xã hiện có hơn 111ha trồng lác, năng suất đạt từ 0,8-1 tấn/công. Đây là vùng nguyên liệu ổn định, cung cấp cho cơ sở sản xuất chiếu, đan đát và nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ trong tỉnh. Việc duy trì vùng nguyên liệu không chỉ giúp ổn định sản xuất mà còn giải quyết việc làm cho hơn 2 ngàn lao động địa phương, với thu nhập bình quân trên 3 triệu đồng/người/tháng.

Ông Võ Minh Hoàng- Chủ tịch UBND xã Trung Ngãi cho biết, cây lác phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương, có khả năng chịu mặn, ít rủi ro và chi phí sản xuất thấp, qua đó tạo sinh kế ổn định cho người dân, gắn với làng nghề truyền thống nên có tính bền vững cao. Hiện địa phương đã hình thành HTX sản xuất, chế biến cây lác, góp phần liên kết tiêu thụ nguyên liệu, tạo đầu ra ổn định, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi, nâng cao giá trị sản phẩm.

Từ thực tế tại các địa phương, khi vùng nguyên liệu ổn định, có sự liên kết giữa người dân- HTX- DN thì sản phẩm công nghiệp nông thôn có điều kiện phát triển bền vững hơn. Nhiều DN, HTX chủ động đầu tư công nghệ, từng bước nâng tầm giá trị nguyên liệu địa phương.

Theo bà Thu Thảo, nguyên liệu như lác, lục bình, cọng dừa… đều có giá trị kinh tế nếu được đầu tư đúng hướng. Việc liên kết với đối tác tiêu thụ giúp ổn định đơn hàng, đa dạng mẫu mã, từng bước hướng đến xuất khẩu, qua đó góp phần duy trì và phát triển nghề thủ công theo hướng chuyên nghiệp. Sắp tới, DN sẽ tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu.

Nghề đan đát phát triển theo hướng đa dạng mẫu mã, gắn với tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn. Ảnh: THẢO LY

Không chỉ góp phần giữ gìn nghề truyền thống, HTX thủ công mỹ nghệ còn từng bước khẳng định vai trò trong tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đóng góp cho kinh tế địa phương. Ông Phan Văn Lăng- Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Gia công sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu An Phú (xã Long Hồ) cho biết, đơn vị chuyên gia công, sản xuất mặt hàng thủ công từ cói, lục bình, mây…

HTX không ngừng phát huy nội lực, đổi mới sáng tạo, giữ gìn và phát triển nghề truyền thống. HTX chủ động đào tạo tay nghề cho lao động; từ 36 lao động ban đầu (năm 2009), đến nay đã tạo việc làm ổn định cho 10 lao động thường xuyên với thu nhập 7,5-8 triệu đồng/người/tháng và hơn 700 lao động thời vụ. Doanh thu đạt trên 30 tỷ đồng mỗi năm, đóng góp ngân sách hơn 1,7 tỷ đồng.

Đầu tư dây chuyền sản xuất xơ dừa, chỉ xơ dừa phục vụ thủ công mỹ nghệ và thiết kế sân vườn, ông Nguyễn Hà Minh Tiến- Giám đốc Công ty CP Cây dây leo Tiến Thành (xã Trung Ngãi) cho biết, nhu cầu đối với sản phẩm thân thiện môi trường ngày càng tăng, đặc biệt ở thị trường xuất khẩu.

Trước xu hướng đó, DN đã mạnh dạn đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm nâng cấp quy trình sản xuất, khai thác hiệu quả nguồn nguyên liệu tại chỗ. Việc ứng dụng công nghệ vừa giúp nâng cao năng suất, giảm phế phẩm vừa tạo ra sản phẩm đồng đều, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Nhờ vậy, năng lực sản xuất được cải thiện rõ rệt, giúp DN chủ động nguồn hàng và mở rộng thị trường, nhất là tại châu Âu. Hiện, sản phẩm từ xơ dừa không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp mà còn phát triển thêm các dòng phục vụ đời sống, phù hợp xu hướng tiêu dùng xanh.

Các làng nghề truyền thống đang tích cực nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã để đáp ứng nhu cầu thị trường. Ảnh: THẢO LY

Nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp tại địa phương, Sở Công Thương đã ban hành kế hoạch triển khai hoạt động khuyến công địa phương năm 2026, hướng đến hỗ trợ các tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển sản xuất công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Cùng với đó, chú trọng hỗ trợ đào tạo khởi sự, nâng cao năng lực quản trị; khuyến khích áp dụng sản xuất sạch, đưa máy móc, thiết bị tiên tiến vào sản xuất; xây dựng không gian trưng bày, quảng bá sản phẩm; cung cấp thông tin thị trường và kết nối giao thương. Ngành cũng thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng khoa học- công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên liệu, giảm phát thải, hướng đến sản xuất sạch hơn và phát triển bền vững. Tăng cường tuyên truyền, tư vấn chính sách khuyến công, giúp cơ sở công nghiệp nông thôn tiếp cận và khai thác hiệu quả các nguồn hỗ trợ.

Từ những cánh đồng lác đến các cơ sở đan đát, từ hộ sản xuất nhỏ lẻ đến DN liên kết, sản phẩm công nghiệp nông thôn của tỉnh đang từng bước được nâng tầm chất lượng và giá trị. Những giá trị truyền thống không chỉ được giữ gìn mà còn được phát triển theo hướng hiện đại, bền vững hơn trong thời gian tới.