Sau hợp nhất, Phú Thọ có không gian nông nghiệp rộng lớn, đa dạng về sản vật, vùng nguyên liệu và văn hóa bản địa. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển các mô hình nông nghiệp đa giá trị, trong đó sản phẩm OCOP không chỉ được tiêu thụ như một loại hàng hóa mà còn trở thành một phần của sản phẩm du lịch.
Thời gian qua, các ngành, địa phương và doanh nghiệp đã từng bước kết nối vùng sản xuất với hoạt động tham quan, trải nghiệm. Du khách có thể đến vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến, làng nghề để tìm hiểu quy trình sản xuất, thưởng thức sản phẩm và mua hàng ngay tại nơi sản xuất.
Các sản phẩm OCOP 5 sao của Công ty Cổ phần Ong Tam Đảo.(ảnh: ĐVCC)
Từ những mô hình nông nghiệp công nghệ cao, vùng rau, hoa, nấm với các sản phẩm đông trùng hạ thảo OCOP 4 sao ở khu vực Vĩnh Phúc; chè Long Cốc, bưởi Đoan Hùng, mì gạo Hùng Lô đến cam, bưởi, mật ong, cá lòng hồ và nhiều sản phẩm bản địa khu vực Hòa Bình, mỗi sản phẩm đang mở ra khả năng hình thành những điểm đến trải nghiệm đặc trưng.
Cách làm này tạo ra giá trị kép. Người sản xuất có thêm kênh tiêu thụ, trong khi du khách được tiếp cận sâu hơn với văn hóa, đời sống và phương thức sản xuất của địa phương. Một gói chè, chai mật ong hay sản phẩm chế biến từ nông sản vì thế không còn đơn thuần là món hàng mang về sau chuyến đi, mà có thể trở thành món quà gắn với câu chuyện của vùng đất.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có hơn 600 sản phẩm OCOP còn thời hạn, trong đó 88 sản phẩm 4 sao và 9 sản phẩm 5 sao. Nhiều sản phẩm mới có tiềm năng gắn với du lịch trải nghiệm như mật ong Curcumin, mật ong sữa chúa, mật ong hoa rừng, mật ong chanh leo của Công ty Cổ phần Ong Tam Đảo; nấm đùi gà của Công ty TNHH Nấm Phùng Gia; chuối sấy xuất khẩu của Công ty Cổ phần Công nghệ chế biến xuất khẩu Banaco...
Không chỉ đa dạng về chủng loại, nhiều sản phẩm đã được chuẩn hóa quy trình sản xuất, áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng như ISO, VietGAP, HACCP, FSSC 22000; đồng thời mở rộng thị trường thông qua hệ thống phân phối, nền tảng số và xuất khẩu.
Một trong những mô hình cho thấy rõ khả năng kết nối OCOP với du lịch là Công ty Cổ phần Ong Tam Đảo (HONECO). Theo bà Lê Thị Nga, Tổng Giám đốc Công ty, doanh nghiệp đặc biệt chú trọng kiểm soát chất lượng từ nguyên liệu đầu vào đến quá trình chế biến và thành phẩm. Nguyên liệu được lấy mẫu kiểm tra 100%, sản phẩm được kiểm soát theo quy trình và lưu mẫu để phục vụ truy xuất khi cần thiết.
HONECO hiện có 4 sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Sản phẩm của doanh nghiệp đã xuất khẩu sang Mỹ, Đức, Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản và một số thị trường khác; sản lượng xuất khẩu chiếm khoảng 20-30% sản lượng của nhà máy.
Với những doanh nghiệp có vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và sản phẩm đã được chuẩn hóa, việc mở không gian trải nghiệm cho du khách có thể tạo thêm một kênh quảng bá trực tiếp. Du khách không chỉ mua sản phẩm mà còn được tận mắt tìm hiểu nguồn nguyên liệu, quy trình chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và câu chuyện phía sau sản phẩm.
Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp nắm bắt trực tiếp nhu cầu của thị trường, từ đó cải tiến mẫu mã, bao bì, phát triển các sản phẩm quà tặng và thiết kế những gói trải nghiệm phù hợp với từng nhóm khách.
Để OCOP thực sự tham gia sâu vào chuỗi giá trị du lịch, việc liên kết giữa các chủ thể sản xuất với doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, nhà hàng và các điểm tham quan có ý nghĩa quan trọng. Sản phẩm OCOP có thể được đưa vào giỏ quà, thực đơn, cửa hàng đặc sản hoặc trở thành một phần của chương trình trải nghiệm.
Để hướng đi này tạo hiệu quả thực chất, trước hết cần lựa chọn những sản phẩm tiêu biểu, có lợi thế rõ nét để xây dựng thương hiệu gắn với từng vùng đất. Mỗi điểm đến cần có sản phẩm đặc trưng, bảo đảm chất lượng, thuận tiện mang theo và có câu chuyện đủ sức tạo dấu ấn với du khách.
Chuyển đổi số cũng là yếu tố quan trọng để mở rộng thị trường. Từ truy xuất nguồn gốc, giới thiệu vùng nguyên liệu, quảng bá điểm đến đến đặt dịch vụ và tiêu thụ sản phẩm, công nghệ số có thể giúp rút ngắn khoảng cách giữa nhà sản xuất, điểm du lịch và người tiêu dùng.
Từng bước đưa OCOP trở thành một cấu phần của sản phẩm du lịch, gắn vùng sản xuất, làng nghề và đặc sản với trải nghiệm của du khách đang mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn Phú Thọ. Khi mỗi sản phẩm không chỉ được bán mà còn được kể bằng câu chuyện về vùng đất, con người và quy trình sản xuất, giá trị của sản phẩm sẽ được gia tăng ngay tại nơi nó được tạo ra.
Đây cũng là hướng để hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất – chế biến – trải nghiệm – quảng bá – tiêu dùng, qua đó nâng giá trị nông sản, mở rộng sinh kế, phát huy bản sắc địa phương và tạo thêm động lực cho phát triển du lịch xanh, nông nghiệp đa giá trị, kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.
Lê Trang
