Buôn lậu, gian lận thương mại diễn biến phức tạp
Cục Hải quan đánh giá, trong quý I/2026, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới diễn biến phức tạp, nổi lên hiện tượng vận chuyển trái phép pháo nổ, hàng thực phẩm đông lạnh không đảm bảo an toàn thực phẩm tại tuyến biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc, tuyến biên giới miền Trung giáp Lào và hành vi chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý, phạm vi bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp tại tuyến biển Hải Phòng.
Tuyến đường biển vẫn chiếm tỷ trọng vi phạm lớn nhất với 2.638 vụ/4.877 vụ chiếm 54,1% số vụ phát hiện, bắt giữ và xử lý. Hàng hóa tập trung chủ yếu qua các cảng biển lớn Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép, Đà Nẵng… Nổi lên hiện tượng vi phạm liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu; chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý, phạm vi bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp; vi phạm liên quan đến nhập khẩu hàng hóa theo quy định về quản lý nhà nước tại Thông tư 10/2024/TT-BXD ngày 01/11/2024 của Bộ Xây dựng. Trên vùng biển Đông Bắc xảy ra hiện tượng vận chuyển trái phép dầu Diesel (DO) qua biên giới và hiện tượng khai sai về số lượng nhiên liệu dự trữ (dầu DO) tại vùng biển Tây Nam.
Lực lượng Hải quan triển khai nhiều giải pháp đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại. Ảnh: HQ
Trên tuyến đường bộ đã phát hiện, đấu tranh bắt giữ 1.384 vụ, tập trung tại các tuyến biên giới Việt - Trung, Việt - Campuchia. Các đối tượng lợi dụng chính sách tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động xuất nhập khẩu, chính sách ưu đãi cho cư dân biên giới để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép mặt hàng pháo nổ, đường kính trắng, thuốc bảo vệ, thuốc tăng trưởng thực vật vẫn tiếp diễn ở địa bàn các tỉnh miền Trung và tuyến biên giới Việt - Lào.
Tuyến hàng không phát hiện, đấu tranh bắt giữ và xử lý 249 vụ, trị giá hàng hoá vi phạm ước tính 241,5 tỷ đồng. Tập trung vào địa bàn các cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng.
Hàng hóa vi phạm bị phát hiện, xử lý
Tuyến chuyển phát nhanh, bưu điện đã phát hiện, đấu tranh bắt giữ và xử lý 418 vụ, trị giá hàng hoá vi phạm ước tính 288,1 tỷ đồng. Đặc biệt, nổi lên là hiện tượng vận chuyển ma tuý trên các chuyến bay quá cảnh Qatar từ các hành khách nhập cảnh Thái Lan và chuyến bay từ Việt Nam đi New Zealand, Úc. Sự chênh lệch giữa giá vàng thế giới và giá vàng trong nước tiếp tục là động cơ để các đối tượng vận chuyển trái phép vàng qua đường hàng không.
Triển khai đồng bộ các giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm
Đại diện Cục Hải quan cho biết, để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chính trị được giao năm 2026, đồng thời tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong thời gian từ nay đến hết năm 2026, Cục Hải quan xác định tập trung triển khai tốt các nội dung trọng tâm sau: Triển khai quyết liệt các văn bản chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu gian lận thương mại và hàng giả, Ban chỉ đạo Bộ Tài chính trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Hải quan phối hợp với các lực lượng đấu tranh chống buôn lậu trên tuyến biên giới
Chủ động xây dựng phương án, kế hoạch xác minh, đấu tranh, ngăn chặn kịp thời, hiệu quả các vụ việc buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả phức tạp, nổi cộm. Xác định rõ vai trò chủ trì và trách nhiệm phối hợp của các lực lượng chức năng, địa phương trên từng tuyến, địa bàn. Tăng cường trao đổi, phối hợp, chia sẻ thông tin với các bộ, ngành, lực lượng chức năng trong nước và các nước có chung đường biên giới, các tổ chức quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh, xử lý các hành vi vi phạm. Xác định rõ trách nhiệm của lực lượng Hải quan trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Áp dụng đồng bộ, hiệu quả các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan; tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ trên các tuyến, địa bàn và đối với các mặt hàng trọng điểm, tập trung vào hàng cấm, hàng có giá trị lớn, thuế suất cao. Thực hiện kiểm tra, giám sát chặt chẽ đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, người và phương tiện xuất nhập cảnh, trọng tâm vào các loại hình tiềm ẩn rủi ro cao như gia công, sản xuất xuất khẩu, đầu tư miễn thuế, vận chuyển độc lập, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển cửa khẩu, quá cảnh và hàng gửi kho ngoại quan. Kịp thời phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ và xử lý hiệu quả các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng cấm, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; vận chuyển trái phép hàng hóa, ma túy qua biên giới và các hành vi vi phạm pháp luật khác trong lĩnh vực hải quan.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ; chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong và ngoài nước trong việc kiểm tra, kiểm soát, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, hành lý của hành khách xuất cảnh, nhập cảnh để kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua các cảng hàng không quốc tế.
Tăng cường ứng dụng, khai thác hiệu quả các trang thiết bị, công cụ hỗ trợ trong hoạt động nghiệp vụ kiểm soát hải quan, bảo đảm sử dụng đồng bộ, triệt để phục vụ công tác giám sát, kiểm tra, kiểm soát. Phát huy hiệu quả các hệ thống, thiết bị như máy soi container, máy soi hành lý, camera giám sát, thiết bị phát hiện nhanh ma túy, seal điện tử… trong giám sát trực tuyến, soi chiếu, phân tích hình ảnh đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và hành lý của hành khách xuất, nhập cảnh; vừa tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, vừa kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ, ma túy qua địa bàn hoạt động hải quan.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 4.877 vụ buôn lậu, gian lận thương mại,trị giá hàng hoá vi phạm ước tính đạt 4.766 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 04 vụ và chuyển khởi tố 28 vụ; số thu ngân sách nhà nước hơn 201,3 tỷ đồng.
