Vật liệu quan trọng trong hạ tầng hiện đại
Trong bức tranh phát triển hạ tầng hiện đại, thép dự ứng lực đang nổi lên như một vật liệu “xương sống” giúp nâng cao chất lượng và tuổi thọ công trình. Mexico - nơi có nhu cầu tăng trưởng ổn định đang trở thành thị trường tiềm năng đối với sản phẩm thép dự ứng lực của Việt Nam. Tuy nhiên, song hành với cơ hội là những rủi ro ngày càng rõ nét về phòng vệ thương mại, buộc doanh nghiệp Việt phải chủ động thích ứng.
Thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương cho biết, thép dự ứng lực (prestressed products) là dòng sản phẩm thép đặc biệt, được thiết kế để sử dụng trong các kết cấu bê tông dự ứng lực - giải pháp kỹ thuật giúp nâng cao đáng kể khả năng chịu lực, độ bền và tuổi thọ công trình. Khác với thép cốt bê tông thông thường, thép dự ứng lực được sản xuất từ thép carbon chất lượng cao, trải qua quá trình kéo nguội hoặc xử lý nhiệt tiên tiến, đạt cường độ chịu kéo rất lớn, phổ biến từ 1.570 MPa đến 1.860 MPa.
Sản phẩm này tồn tại dưới nhiều dạng như sợi đơn (PC wire), tao bện (PC strand) hoặc thanh thép (PC bar) với kích thước linh hoạt, đáp ứng đa dạng nhu cầu từ công trình quy mô nhỏ đến các dự án hạ tầng lớn. Bề mặt thép thường được xử lý bằng các phương pháp như bện xoắn, tạo vân hoặc phủ lớp chống ăn mòn, giúp tăng độ bám dính với bê tông và đảm bảo khả năng làm việc trong môi trường khắc nghiệt.
Trong bối cảnh phát triển hạ tầng quy mô lớn, thép dự ứng lực là vật liệu quan trọng, khó thay thế. Ảnh: Hưng Thịnh
Cơ chế hoạt động của thép dự ứng lực dựa trên việc tạo lực nén trước trong bê tông thông qua kéo căng thép trước hoặc sau khi đổ bê tông. Nhờ đó, các ứng suất kéo trong quá trình sử dụng được triệt tiêu đáng kể, hạn chế nứt, võng và biến dạng kết cấu. Điều này không chỉ giúp giảm khối lượng vật liệu, tối ưu chi phí mà còn nâng cao hiệu quả thi công và độ an toàn của công trình.
Với những đặc tính như độ dẻo cao, khả năng chịu mỏi tốt và độ ổn định lâu dài, thép dự ứng lực được ứng dụng rộng rãi trong cầu đường, hầm chui, cao tốc, bãi đỗ xe nhiều tầng, nhà cao tầng, cảng biển hay các công trình công nghiệp. Trong bối cảnh phát triển hạ tầng quy mô lớn, đây được xem là vật liệu khó có thể thay thế.
Những năm gần đây, thị trường thép dự ứng lực tại Mexico ghi nhận xu hướng tăng trưởng ổn định, gắn với nhu cầu đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, đô thị và công nghiệp. Hàng loạt dự án đường cao tốc, cầu vượt, sân bay, cảng biển và công trình thương mại được triển khai đã kéo theo nhu cầu lớn đối với vật liệu này.
Nguồn cung tại Mexico gồm cả sản xuất trong nước và nhập khẩu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp nội địa chủ yếu tập trung vào thép xây dựng thông thường, trong khi năng lực sản xuất thép dự ứng lực còn hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu cho các dự án lớn. Điều này khiến nhập khẩu trở thành kênh bổ sung quan trọng.
Năm 2025, kim ngạch nhập khẩu thép dự ứng lực của Mexico tăng lên 171,8 triệu USD. Đáng chú ý, trong năm 2025, Việt Nam vươn lên trở thành nguồn cung lớn nhất cho thị trường này với kim ngạch 51,2 triệu USD, chiếm 29,8% tổng nhập khẩu. Hoa Kỳ đứng thứ hai với 33,9 triệu USD, tương đương 19,7%. Xu hướng này tiếp tục được duy trì trong đầu năm 2026, riêng tháng 1, xuất khẩu thép dự ứng lực của Việt Nam sang Mexico đạt kim ngạch 5,6 triệu USD, tăng 41,5% so với cùng kỳ và chiếm tới 38% thị phần.
Giai đoạn 2023 - 2025 xu hướng nhập khẩu của Mexico với mặt hàng này có sự điều chỉnh do tác động từ áp lực kinh tế và chính sách thương mại. Trong tháng 1/2026, tổng kim ngạch nhập khẩu của Mexico giảm nhẹ 3,9% so với cùng kỳ. Dù vậy, Việt Nam tiếp tục là nguồn cung cấp có trị giá xuất khẩu thép dự ứng lực lớn nhất sang thị trường này.
Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
Song hành với cơ hội, trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng, để bảo vệ sản xuất trong nước, Mexico đã áp dụng các biện pháp chống bán phá giá đối với thép dự ứng lực nhập khẩu từ một số quốc gia như: Trung Quốc, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy nước này không ngần ngại sử dụng công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ ngành sản xuất trong nước.
“Việc Việt Nam gia tăng mạnh thị phần tại Mexico, dù là tín hiệu tích cực, cũng đồng thời làm gia tăng nguy cơ bị “soi chiếu”. Do đó, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ là mở rộng thị trường mà còn phải xây dựng chiến lược phòng vệ thương mại bài bản”, Cục Phòng vệ thương mại nhận định.
Đa dạng hóa thị trường giúp doanh nghiệp ngành thép có thêm “lá chắn” pháp lý khi phát sinh tranh chấp. Ảnh: Hưng Thịnh
Đưa ra giải pháp, Cục Phòng vệ thương mại khuyến cáo, trước hết, doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến thị trường và chính sách thương mại của Mexico, đặc biệt là các cảnh báo sớm từ cơ quan chức năng và hiệp hội ngành thép. Việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng là giải pháp quan trọng nhằm tránh phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, lưu trữ đầy đủ hồ sơ về chi phí, giá bán và xuất xứ hàng hóa là yếu tố then chốt để sẵn sàng hợp tác khi bị điều tra. Tuân thủ nghiêm quy định về xuất xứ cũng giúp doanh nghiệp tránh các cáo buộc lẩn tránh thuế. Một điểm đáng lưu ý là sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước và các hiệp hội ngành hàng. Đây không chỉ là kênh hỗ trợ thông tin mà còn giúp doanh nghiệp có thêm “lá chắn” pháp lý khi phát sinh tranh chấp.
Về dài hạn, bài toán của doanh nghiệp Việt không dừng lại ở việc duy trì thị phần mà nằm ở việc nâng cấp năng lực cạnh tranh. Thay vì phụ thuộc vào lợi thế giá thấp, doanh nghiệp cần chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng.
Việc đa dạng hóa sản phẩm, cải tiến kỹ thuật, nâng cao độ bền và khả năng thích ứng của sản phẩm sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ bị kiện, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các phân khúc thị trường cao hơn. Song song đó, xây dựng thương hiệu và thiết lập quan hệ ổn định với đối tác nhập khẩu tại Mexico là yếu tố quan trọng. Một mối quan hệ bền vững không chỉ giúp duy trì đầu ra ổn định mà còn tạo “vùng đệm” trước các biến động chính sách.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp, thép dự ứng lực đang mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp Việt tại Mexico. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự bền vững khi đi cùng năng lực thích ứng. Nếu không chủ động từ sớm, lợi thế thị phần có thể nhanh chóng trở thành rủi ro pháp lý.
Trong tháng 1 năm 2025, trị giá xuất khẩu thép dự ứng lực của Việt Nam sang thị trường Mexico đạt 3,9 triệu USD, chiếm 27,9% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại. Trong tháng 1 năm 2026, trị giá xuất khẩu thép dự ứng lực của Việt Nam tăng lên đến 41,5%, đạt 5,6 triệu USD, chiếm 38% tổng kim ngạch nhập khẩu sản phẩm cùng loại của Mexico. Việt Nam là nguồn cung cấp có trị giá xuất khẩu thép dự ứng lực lớn nhất sang thị trường này trong tháng 1/2026.
