Lai Châu định vị vai trò 'cửa ngõ' thương mại Tây Bắc

Từ lợi thế địa kinh tế đến động lực thương mại biên giới

Nằm ở cực Tây Bắc của Việt Nam, tỉnh Lai Châu từ lâu được nhìn nhận là địa bàn đặc thù, vừa đối mặt nhiều khó khăn về điều kiện phát triển, vừa sở hữu những lợi thế địa kinh tế hiếm có. Với đường biên giới dài hơn 265 km tiếp giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) cùng cặp cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng - Kim Thủy Hà, địa phương này đang từng bước chuyển mình, định vị vai trò là điểm kết nối thương mại quan trọng giữa hai nền kinh tế.

Nhằm tìm kiếm cơ hội, thúc đẩy hợp tác kinh tế sang thị trường Trung Quốc, thông tin tại tọa đàm giao lưu về phát triển kinh tế chất lượng cao tại lưu vực sông Hồng giữa các địa phương Việt Nam - Trung Quốc” ngày 29/3 trong khuôn khổ chương trình Đoàn thương mại Việt Nam  - Vân Nam (Trung Quốc) do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phối hợp với Cục Thương mại Châu Tự trị Dân tộc Hà Nhi, Dân tộc Di Hồng Hà, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) tổ chức, bà Nguyễn Thị Duyên, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Tư vấn dịch vụ tài chính, Sở Tài chính tỉnh Lai Châu cho biết, trong những năm gần đây, tỉnh đã có những bước đi rõ nét trong việc phát triển hệ thống hạ tầng thương mại theo hướng đồng bộ, gắn với kinh tế cửa khẩu và liên kết vùng.

“Hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Ma Lù Thàng ngày càng được mở rộng, với các mặt hàng chủ lực như nông sản, chè, cao su, quế và một số sản phẩm chế biến”, bà Nguyễn Thị Duyên nhấn mạnh, đồng thời cho biết, đây là nhóm hàng có nhu cầu cao tại thị trường Trung Quốc, đặc biệt là khu vực Vân Nam.

Cùng với đó, tỉnh đang chú trọng phát triển thương mại biên giới theo hướng hiện đại, từng bước hình thành hệ sinh thái logistics gồm kho bãi, dịch vụ vận chuyển, hỗ trợ thông quan… nhằm nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa. Điều này không chỉ giúp rút ngắn thời gian giao dịch mà còn giảm chi phí cho doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Duyên, điểm đáng chú ý là chiến lược phát triển thương mại của Lai Châu không tách rời nền tảng nông nghiệp. Ngược lại, địa phương xác định nông nghiệp hàng hóa chính là “nguồn cung gốc” cho toàn bộ chuỗi giá trị thương mại - chế biến - xuất khẩu.

Với hơn 70% diện tích là đất nông nghiệp, tỷ lệ che phủ rừng trên 52% cùng quỹ đất chưa sử dụng lên tới hơn 240.000 ha, Lai Châu đang sở hữu dư địa lớn để phát triển sản xuất quy mô lớn. Thực tế, tỉnh đã hình thành nhiều vùng chuyên canh tập trung với quy mô đáng kể như: hơn 10.500 ha chè, 7.400 ha mắc ca, 12.500 ha quế, gần 13.000 ha cao su, cùng hàng nghìn ha lúa đặc sản, cây ăn quả và dược liệu.

“Những lợi thế về đất đai, khí hậu và hệ sinh thái đã tạo nền tảng quan trọng để Lai Châu phát triển nông nghiệp hàng hóa, cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định cho công nghiệp chế biến và xuất khẩu”, bà Nguyễn Thị Duyên nêu.

Mở “cánh cửa” đầu tư

Thông tin về định hướng phát triển trong giai đoạn tới, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Tư vấn dịch vụ tài chính Nguyễn Thị Duyên cho hay, hiện nay, Lai Châu đang từng bước định hình chiến lược phát triển công nghiệp theo hướng bền vững với ba trụ cột chính gồm năng lượng, chế biến nông - lâm sản và khai khoáng gắn với vật liệu xây dựng.

Trong đó, năng lượng (đặc biệt là thủy điện) được xác định là lợi thế nổi trội. Là một trong những trung tâm thủy điện lớn của khu vực Tây Bắc, Lai Châu có khả năng cung cấp nguồn điện ổn định cho sản xuất, đồng thời tạo sức hút đáng kể đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, công nghiệp chế biến nông - lâm sản được xem là “mắt xích” then chốt để nâng cao giá trị gia tăng. Nguồn nguyên liệu dồi dào từ chè, quế, cao su, mắc ca và dược liệu không chỉ tạo điều kiện thuận lợi để phát triển chế biến sâu mà còn mở ra cơ hội xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương trên thị trường quốc tế.

Ở lĩnh vực khai khoáng và vật liệu xây dựng, Lai Châu cũng sở hữu nhiều loại khoáng sản như đồng, chì và các nguyên liệu phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng. Nếu được khai thác hợp lý, gắn với công nghệ chế biến hiện đại, đây sẽ là nguồn lực quan trọng đóng góp vào tăng trưởng công nghiệp của tỉnh.

Bên cạnh những thuận lợi, bà Duyên cũng chỉ ra, trong bức tranh phát triển đó, Lai Châu vẫn là địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, theo đó, bà Duyên cho rằng, chiến lược thu hút đầu tư của tỉnh không chỉ dựa trên tiềm năng, mà còn đi kèm với cam kết mạnh mẽ về cải thiện môi trường kinh doanh.

“Việt Nam nói chung và tỉnh Lai Châu nói riêng luôn khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư khi thực hiện các dự án trên địa bàn”, bà Nguyễn Thị Duyên khẳng định.

Để tạo cơ chế thu hút đầu tư, theo bà Duyên, tỉnh đang tích cực cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời xây dựng cơ chế ưu đãi phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư.

Trong định hướng hợp tác quốc tế, Lai Châu đặc biệt chú trọng đến thị trường Trung Quốc - đối tác có vị trí địa lý gần gũi và nhu cầu tiêu thụ lớn. Trong đó, hai lĩnh vực được tỉnh đề xuất ưu tiên hợp tác là chè và dược liệu - những ngành hàng vừa có lợi thế cạnh tranh, vừa có tiềm năng phát triển chuỗi giá trị bền vững.

Bà Duyên cho biết, tỉnh Lai Châu rất mong được chào đón các doanh nghiệp, nhà đầu tư của châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam nói riêng và Trung Quốc nói chung đến thăm, tìm hiểu cơ hội đầu tư kinh doanh.

Từ một địa phương miền núi còn nhiều khó khăn, Lai Châu đang thể hiện nỗ lực trong việc khai thác lợi thế địa kinh tế, tái cấu trúc nền sản xuất và mở rộng không gian hợp tác quốc tế. Kết hợp giữa phát triển thương mại biên giới, nâng cao giá trị nông nghiệp và thúc đẩy công nghiệp bền vững đang tạo nên một hướng đi mới - nơi “cửa ngõ Tây Bắc” là điểm đến đầu tư giàu tiềm năng trong khu vực.

Bà Nguyễn Thị Duyên thông tin: Nhằm cụ thể hóa các cơ hội hợp tác, Lai Châu dự kiến tổ chức Hội chợ Thương mại Quốc tế vào quý III năm 2026. Sự kiện này được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng kết nối thiết thực giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đây sẽ là cơ hội để các doanh nghiệp gặp gỡ, tìm kiếm đối tác và mở rộng hợp tác cùng phát triển.