Kỳ 1: Mối liên kết bền vững trong ngành dừa

Doanh nhân Cù Văn Thành- Giám đốc Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới (KCN An Hiệp, xã Phú Túc) dẫn đoàn khách tham quan dây chuyền sản xuất sản phẩm dừa tại công ty.

Cùng với chủ trương, định hướng của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các DN chủ chốt trong ngành dừa tỉnh đã sớm xác định liên kết và xây dựng chữ tín là chìa khóa cho sự phát triển bền vững và vươn xa. Doanh nhân Cù Văn Thành- Giám đốc Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới (KCN An Hiệp, xã Phú Túc), có hơn 30 năm thăng trầm với trái dừa quê hương. Ông là doanh nhân tiên phong của tỉnh bắt đầu hành trình xây dựng lòng tin và liên kết với người trồng dừa cách đây 10 năm.

Ông Thành kể: “Trước thực trạng sản xuất manh mún, diện tích nhỏ lẻ, nhưng yêu cầu đặt ra cho DN lúc bấy giờ là sản xuất quy mô lớn. Do đó, công ty đã tổ chức sản xuất lại bằng cách đầu tư nghiêm túc vào con người và chữ tín, phương châm cốt cõi “nói thật, làm thật”, tuyệt đối giữ lời hứa vì nông dân rất coi trọng tính xác thực và uy tín. Để tạo niềm tin liên kết vững chắc, Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới cam kết minh bạch về lợi ích và rủi ro”.

Điển hình cho hành trình xây dựng chữ tín của DN, những thời điểm giá dừa trên thị trường sụt giảm mạnh, thậm chí kéo dài chỉ còn khoảng trên dưới 20 ngàn đồng/chục (12 trái) thì công ty vẫn giữ mức giá sàn cam kết 50 ngàn đồng/chục để bảo vệ quyền lợi của người dân.

Đặc biệt, đối với dừa hữu cơ, công ty mua với giá cao hơn từ 10-15%. Gần đây nhất, vào cuối năm 2025, khi giá dừa chỉ còn 20-30 ngàn/chục, có nơi thương lái không vào vườn thu hái, nhưng công ty vẫn duy trì thu mua cho nông dân trong vùng liên kết và ngoài liên kết.

Để bảo đảm xử lý kịp nguồn nguyên liệu mỗi ngày, nhà máy hoạt động liên tục 24/24. Hệ thống dây chuyền khép kín từ khâu lấy nước đến làm cơm dừa “chạy” liên tục như một công trường lớn. Trung bình nhà máy xử lý khoảng 700-800 ngàn trái/ngày. “Chính những bài học về việc giữ đúng cam kết trong giai đoạn khó khăn đã tạo dựng lòng tin cho hệ thống liên kết chuỗi dừa đến hiện nay”, ông Cù Văn Thành khẳng định.

Cũng hơn 10 năm trước, nhằm nâng chất lượng chuỗi giá trị dừa, tạo động lực thúc đẩy liên kết, công ty hướng dẫn và đồng hành cùng người dân trong xây dựng vùng trồng hữu cơ, hướng đến đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Đến nay, chương trình liên kết sản xuất dừa hữu cơ quy tụ diện tích hơn 10 ngàn hecta, gồm 17 ngàn hộ nông dân (bình quân chỉ hơn 0,5 ha/hộ).

Quy mô của nhà máy không ngừng mở rộng. Diện tích hiện có tại KCN An Hiệp hơn 10ha, giải quyết việc làm cho khoảng 2 ngàn lao động thường xuyên tại công ty và hơn 1 ngàn lao động thời vụ. Doanh thu xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt khoảng 125-185 triệu USD/năm.

Doanh nhân Cù Văn Thành đúc kết: DN muốn tồn tại, ổn định sản xuất và phát triển lớn mạnh phải gắn kết chặt chẽ, chia sẻ và đồng hành với cộng đồng người trồng dừa tại địa phương. Ngược lại, nông dân muốn ổn định và sống được ngay chính trên mảnh vườn dừa của mình thì phải liên kết cùng DN chế biến sâu trong nước. Vì vậy, liên kết chính là giải pháp sống- còn của ngành dừa tỉnh nói riêng và cả nước nói chung.

Nếu như người trồng dừa là sức mạnh của DN thì HTX được xem là một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị. HTX vừa là “cánh tay nối dài” của DN, vừa là đại diện tập hợp tiếng nói, liên kết sức mạnh và bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp cho cộng đồng vùng trồng. Tính đến đầu năm 2026, toàn tỉnh có khoảng 153 HTX nông nghiệp và 32 tổ hợp tác (THT). Phần lớn, tập trung vào chuỗi giá trị dừa; trong đó, có 57 HTX chuyên về dừa và có liên kết với DN.

Nông dân Nguyễn Văn Khinh thành viên HTX Dịch vụ Công bằng Hưng Lễ tin tưởng mô hình liên kết sản xuất hữu cơ giữa HTX với Betrimex, sẽ cho thu nhập ổn định.

Hiện nay, toàn tỉnh có khoảng 10 DN lớn sản xuất và xuất khẩu ngành dừa đã liên kết với người dân, HTX theo nguyên tắc hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro, đồng hành cùng phát triển ổn định, bền vững.

Điển hình về liên kết chuỗi có các DN như: Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex), Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới, Công ty CP Chế biến dừa Á Châu, Công ty CP Đầu tư Dừa (Beinco), Công ty TNHH Chế biến nông sản Thuận Phong, Công ty TNHH Thực phẩm Dừa Xanh, Công ty TNHH Dừa Định Phú Mỹ, Công ty TNHH Thế giới Việt…

HTX Dịch vụ Công bằng Hưng Lễ, xã Hưng Nhượng được thành lập từ năm 2018 và ký kết liên kết sản xuất tiêu thụ với Betrimex.

Lão nông Nguyễn Văn Khinh, thành viên HTX tin tưởng: “Từ khi liên kết với Betrimex, tất cả nông dân tham gia HTX đều rất tin tưởng vào đầu ra của trái dừa. Mặc dù, giá hiện giờ ở bên ngoài 30-40 ngàn đồng/chục (12 trái) nhưng Betrimex vẫn mua với giá ổn định từ 60-65 ngàn đồng/chục. Riêng đối với dừa canh tác đạt chuẩn hữu cơ được công ty mua với giá cao hơn 5-10 ngàn đồng/chục. Do đó, gần như đến 99% người dân địa phương mong muốn tự nguyện tham gia vào HTX để được công ty thu mua với giá ổn định. Vì lòng tin của nông dân đối với công ty về giá cả thu mua trong nhiều năm nay là tuyệt đối”.

Hay với HTX Nông nghiệp Dịch vụ Thương mại Nam Thành, phường Nguyệt Hóa đã tích cực thể hiện vai trò đại diện bảo vệ quyền lợi cho cộng đồng người trồng dừa trên địa bàn. Ông Lê Văn Khiêm, đại diện HTX cho biết, HTX có giải pháp bảo vệ quyền lợi cho thành viên bằng cách thường xuyên phối hợp với địa phương thông tin với người dân về giá để tránh bị ép giá. HTX cam kết mua theo giá sàn cho thành viên. Hiện tại, giá trên thị trường từ 30-40 ngàn đồng nhưng HTX mua 60 ngàn đồng/chục”.

Hài hòa lợi ích, siết chặt mối liên kết chuỗi giá trị dừa được xem là vấn đề mấu chốt để ngành công nghiệp chế biến dừa và xuất khẩu ngành dừa duy trì, phát triển ổn định và vươn xa. Để đồng hành cùng người dân, DN và HTX tháo gỡ các nút thắt chuỗi giá trị. Ngay từ đầu năm 2026, UBND tỉnh đã tổ chức cuộc làm việc với các bên liên quan theo định kỳ hàng tháng.

Đồng chí Châu Văn Hòa- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã chỉ đạo quyết liệt UBND các xã có kế hoạch phát triển chuỗi giá trị dừa, cụ thể hóa bằng chỉ tiêu thành lập HTX, diện tích liên kết DN sản xuất, xây dựng quy trình sản xuất hữu cơ. Qua đó, phối hợp với các ngành cùng tháo gỡ khó khăn cho người dân, DN, HTX, góp phần phát triển bền vững ngành dừa.

(Còn tiếp)