AI bùng nổ: Nhu cầu điện trở thành tâm điểm của trung tâm dữ liệu

Đến năm 2030, tổng công suất của trung tâm dữ liệu tại Việt Nam lên đến 600MW

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và điện toán đám mây đang đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới đối với hạ tầng trung tâm dữ liệu. Trong đó, bài toán năng lượng nổi lên như một thách thức cốt lõi, không chỉ tại Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu.

Theo số liệu hiện có, tổng công suất các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam đạt khoảng 104MW và có thể tăng gấp 5 - 6 lần vào năm 2030, lên mức gần 600 MW. Quy mô này phản ánh tốc độ phát triển nhanh của nền kinh tế số, song cũng đồng thời kéo theo áp lực lớn về cung ứng điện.

Phát biểu tại Hội nghị thường niên về trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây (Data Center & Cloud Infrastructure Summit - DCCI Summit 2026) diễn ra vào sáng 20/4 tại Hà Nội, ông Lê Bá Tân, Giám đốc Viettel IDC nhấn mạnh, thách thức lớn nhất của các trung tâm dữ liệu hiện nay không còn là quỹ đất, mà là khả năng đảm bảo nguồn điện ổn định và bền vững.

Thực tế, các hệ thống AI thế hệ mới đòi hỏi năng lực tính toán rất lớn, kéo theo nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh. Các trung tâm dữ liệu không chỉ cần nguồn điện ổn định mà còn phải đáp ứng yêu cầu về độ tin cậy cao, khả năng mở rộng và hiệu quả sử dụng năng lượng.

Theo khảo sát của Uptime Institute, các nhà vận hành trung tâm dữ liệu hiện đang phải đối mặt với ba sức ép chính gồm: chi phí đầu tư gia tăng, hạn chế nguồn điện và nhu cầu AI tăng trưởng nhanh. Những yếu tố này đang khiến bài toán vận hành trung tâm dữ liệu trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.

Trên phạm vi toàn cầu, hiện có khoảng 11.000 trung tâm dữ liệu, trong đó Mỹ chiếm tỷ trọng lớn nhất, với gần 4.000 cơ sở. Tuy nhiên, quốc gia này cũng đang đối mặt với thách thức về nguồn năng lượng, khiến một số bang phải hạn chế phát triển thêm trung tâm dữ liệu mới.

Theo ông Lê Bá Tân, trên toàn cầu trung tâm dữ liệu phục vụ AI hiện chỉ chiếm dưới 1% về số lượng, nhưng lại tiêu thụ tới khoảng 25% tổng năng lượng của toàn ngành. Điều này cho thấy mức độ “ngốn” năng lượng rất lớn của hạ tầng AI, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về tối ưu hóa hiệu quả năng lượng trong thời gian tới.

Điện năng trở thành nền tảng quyết định hệ sinh thái số

Dự báo, trong thập kỷ tới, tỷ trọng tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu AI sẽ tiếp tục tăng mạnh, thậm chí có thể chiếm phần lớn so với các hệ thống truyền thống. Đồng thời, hơn 90% chi tiêu toàn cầu cho hạ tầng data center sẽ tập trung vào AI, cho thấy xu hướng dịch chuyển rõ rệt của thị trường.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu về tối ưu hóa năng lượng trở nên cấp thiết. Các công nghệ làm mát truyền thống đang dần được thay thế bằng các giải pháp tiên tiến như làm mát bằng chất lỏng, làm mát trực tiếp tới chip hay immersion cooling nhằm giảm tiêu hao điện năng và nâng cao hiệu suất vận hành.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng các hệ thống quản lý thông minh (DCIM) giúp tự động hóa vận hành, tối ưu phân bổ tài nguyên và nâng cao hiệu quả sử dụng điện cũng đang trở thành xu hướng tất yếu.

Một yếu tố quan trọng khác là sự thay đổi trong kiến trúc hạ tầng. Các hệ thống máy chủ AI hiện nay được tích hợp ở mật độ công suất rất cao, có thể đạt 100 - 150 kW mỗi rack, cao hơn nhiều so với mức 5 -10 kW trước đây. Điều này đòi hỏi hệ thống điện và làm mát phải được thiết kế lại hoàn toàn để đáp ứng yêu cầu mới.

Tại Việt Nam, cùng với sự gia tăng nhu cầu, làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu đang diễn ra mạnh mẽ. Nhiều doanh nghiệp trong nước và quốc tế đã công bố kế hoạch xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu không giải quyết tốt bài toán năng lượng, việc mở rộng hạ tầng có thể gặp nhiều hạn chế. Đây cũng là yếu tố sẽ quyết định khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút đầu tư vào lĩnh vực trung tâm dữ liệu trong thời gian tới.

Theo các chuyên gia, trong kỷ nguyên AI, điện năng không còn chỉ là yếu tố hỗ trợ, mà đã trở thành “nền tảng của nền tảng” quyết định sự phát triển của toàn bộ hệ sinh thái số.