Động lực lan tỏa, chế biến, chế tạo tiếp tục dẫn dắt
Bức tranh công nghiệp 4 tháng đầu năm 2026 cho thấy xu hướng phục hồi rõ nét và ngày càng vững chắc. Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tháng 4/2026 ước tăng 9,9% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 4 tháng, IIP tăng 9,2%, cao hơn mức 8,6% của cùng kỳ năm 2025.
Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) tháng 4/2026 ước tăng 9,9% so với cùng kỳ năm trước. Ảnh minh họa
Đây không chỉ là con số tăng trưởng, mà còn phản ánh chất lượng phục hồi của khu vực sản xuất, khi động lực tăng trưởng không còn tập trung vào một vài ngành hay địa phương, mà đã lan tỏa rộng trên toàn nền công nghiệp.
Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu” với mức tăng 9,9%, đóng góp tới 7,8 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Kết quả này cho thấy nhu cầu thị trường đang dần cải thiện, đơn hàng phục hồi và năng lực sản xuất của doanh nghiệp được duy trì ổn định.
Các lĩnh vực khác cũng ghi nhận chuyển biến tích cực. Ngành sản xuất và phân phối điện tăng 7,5%, bảo đảm nguồn năng lượng cho sản xuất và tiêu dùng. Ngành khai khoáng tăng 4%, đảo chiều so với mức giảm của cùng kỳ năm trước, trong khi lĩnh vực cấp nước, xử lý rác thải tiếp tục duy trì mức tăng ổn định.
Ở góc độ sản phẩm, nhiều mặt hàng chủ lực ghi nhận mức tăng cao như xe máy, ô tô, thép, thực phẩm chế biến, đồ uống… Điều này cho thấy sức cầu trong và ngoài nước đang dần phục hồi, tạo nền tảng quan trọng cho tăng trưởng công nghiệp.
Đáng chú ý, sản xuất công nghiệp ghi nhận tăng trưởng tại toàn bộ 34 địa phương trên cả nước. Điều này cho thấy quá trình phục hồi mang tính đồng đều, không còn phụ thuộc vào một số trung tâm công nghiệp lớn như trước.
Song song đó, số lao động đang làm việc trong các doanh nghiệp công nghiệp tăng 3,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng sản xuất và xu hướng mở rộng hoạt động trong thời gian tới.
Doanh nghiệp chủ động thích ứng, nắm bắt “cửa sổ cơ hội”
Bên cạnh các chỉ số tăng trưởng, một điểm sáng đáng chú ý là khả năng thích ứng linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh còn nhiều biến động.
Theo báo cáo của S&P Global, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất tháng 4 đạt 50,5 điểm, tiếp tục duy trì trong vùng tăng trưởng tháng thứ 10 liên tiếp. Sản lượng sản xuất tăng tháng thứ 12 liên tiếp, cho thấy các doanh nghiệp vẫn duy trì được nhịp độ hoạt động nhờ đơn hàng hiện có và nhu cầu cơ bản.
Dù tốc độ tăng có dấu hiệu chậm lại trước áp lực chi phí đầu vào và biến động thị trường quốc tế, nhưng việc duy trì được đà tăng liên tục là yếu tố quan trọng, giúp củng cố nền tảng sản xuất.
Chia sẻ tại Hội nghị "Xây dựng đề cương giải pháp thực hiện sản xuất kinh doanh doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số thành phố Hà Nội", ông Nguyễn Thanh Hải, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần EMIN Việt Nam, cho biết, làn sóng đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ khu vực châu Á, đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, để tham gia được “cuộc chơi” này, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu khắt khe, từ năng lực sản xuất, khả năng cạnh tranh về giá đến sức chịu đựng tài chính, nhất là trong bối cảnh thời gian thanh toán kéo dài.
“Đây không chỉ là cơ hội, mà còn là động lực buộc doanh nghiệp phải nâng cấp năng lực quản trị, chuẩn hóa quy trình và xây dựng nền tảng tài chính vững chắc hơn”, ông Hải chia sẻ.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp Việt đã chủ động mở rộng ra thị trường khu vực, thiết lập hiện diện tại các quốc gia như Singapore, Lào, Campuchia… nhằm đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào nhu cầu nội địa và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Một xu hướng rõ nét là doanh nghiệp đang chuyển từ tăng trưởng theo quy mô sang chú trọng chất lượng và tính bền vững. Việc đầu tư vào công nghệ, quản trị và nguồn nhân lực ngày càng được coi trọng, thay vì chỉ mở rộng sản xuất đơn thuần.
Ở góc nhìn dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng, Việt Nam đang bước vào “giai đoạn vàng” của phát triển công nghiệp, tương tự những gì Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đã trải qua. Giai đoạn này có thể kéo dài từ 10 đến 20 năm, mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp bứt phá. Trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng trưởng hai con số không còn là quá xa vời nếu doanh nghiệp tận dụng tốt cơ hội và có chiến lược phát triển phù hợp.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS. TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định, dù bức tranh chung đang nghiêng về chiều hướng tích cực, nhưng khu vực công nghiệp vẫn đang phải đối mặt với một số thách thức như chi phí đầu vào tăng, áp lực đơn hàng mới hay yêu cầu ngày càng cao từ các chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy vậy, điểm tích cực là tâm lý doanh nghiệp vẫn duy trì kỳ vọng tăng trưởng trong trung và dài hạn, dựa trên triển vọng phục hồi của thị trường và môi trường kinh doanh dần ổn định.
Để tận dụng tốt “cửa sổ cơ hội” hiện nay, cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, việc phát triển hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ sẽ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao giá trị gia tăng và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Về phía doanh nghiệp, cần nâng cao sức chống chịu, chủ động thích ứng với biến động và từng bước xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững.
Với nền tảng tăng trưởng tích cực trong những tháng đầu năm, cùng sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, khu vực công nghiệp được kỳ vọng sẽ tiếp tục là động lực quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.
