Ngày 2/11, tại TP. Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương, tổ chức Hội nghị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam. Tham dự có Phó Thủ tướng Chính phủ, Hồ Quốc Dũng; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trịnh Việt Hùng; Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an, Nguyễn Văn Long.
Khoa học công nghệ phải gắn với nhu cầu sản xuất
Phát biểu khai mạc, ông Trịnh Việt Hùng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, cạnh tranh thương mại gay gắt, tiêu chuẩn xanh và yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải ngày càng khắt khe đang đặt ra nhiều thách thức. Dù vậy, toàn ngành duy trì tăng trưởng tích cực. Trong 9 tháng năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng 4,02%; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 10 tháng đạt trên 63 tỷ USD. Tiến bộ về giống, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, bảo quản, chế biến và truy xuất nguồn gốc góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.
Ông Trịnh Việt Hùng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phát biểu khai mạc tại hội nghị.
Theo Bộ trưởng, mô hình tăng trưởng vẫn chủ yếu dựa vào mở rộng quy mô và khai thác tài nguyên, trong khi chi phí sản xuất cao, tổn thất sau thu hoạch lớn, giá trị gia tăng chưa tương xứng tiềm năng. Năng lực chế biến sâu, liên kết chuỗi và ứng dụng khoa học, công nghệ còn hạn chế.
Bộ trưởng đề nghị đại biểu tập trung vào những vấn đề cản trở tăng trưởng, nhất là vướng mắc thể chế, chính sách, nguồn lực và khả năng đưa nghiên cứu vào thực tiễn; đề xuất phải cụ thể, khả thi, có địa chỉ ứng dụng. Đồng thời, cũng lưu ý, nhiệm vụ nghiên cứu cần xuất phát từ yêu cầu ngành hàng, địa bàn, tránh dàn trải. Kết quả phải được doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tiếp nhận, vận hành; đánh giá hiệu quả chi phí, năng suất, chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Đây là điều kiện để công nghệ tạo giá trị.
Điểm nghẽn từ vùng nuôi đến thị trường
Tham luận tại hội nghị, ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, thành phố xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tái cơ cấu, nâng cao giá trị nông nghiệp. Trong 9 tháng năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của thành phố tăng 4,3%.
Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, phát biểu tham luận tại hội nghị,
Với ngành cá tra, ông Nguyễn Phước Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp cho biết, năm 2026, diện tích nuôi cá tra của tỉnh đạt khoảng 2.800 ha, sản lượng trên 700.000 tấn. Tỉnh có 86 doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu, gồm 57 nhà máy chế biến đông lạnh, tổng công suất thiết kế khoảng 1 triệu tấn/năm. Cá tra Đồng Tháp xuất khẩu đến hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ; kim ngạch 9 tháng đầu năm 2026 ước đạt 782 triệu USD.
Ngành cá tra còn khó khăn do chất lượng con giống chưa đồng đều, thức ăn chiếm 70-80% giá thành, hạ tầng vùng nuôi và chuyển đổi số hạn chế; sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là cá tra fillet đông lạnh.
Đại diện Công ty Cổ phần Tập đoàn Lộc Trời cho biết, doanh nghiệp triển khai sản xuất lúa xanh, giảm phát thải bằng cách giảm lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; tăng chế phẩm sinh học, phân bón hữu cơ và cơ giới hóa. Doanh nghiệp cùng nông dân xây dựng nhật ký đồng ruộng điện tử, dữ liệu truy xuất nguồn gốc, phục vụ cấp mã số vùng trồng và chứng nhận xuất xứ sản phẩm (COO).
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Thứ trưởng Bộ Công an, Thượng tướng Nguyễn Văn Long chủ trì hội nghị.
Mô hình giúp giảm khoảng 20-25% chi phí sản xuất. Tuy nhiên, đầu ra còn khó do người tiêu dùng chưa sẵn sàng trả giá tương xứng cho sản phẩm sạch, an toàn, có giá trị gia tăng. Lộc Trời kiến nghị xây dựng vùng xanh, gian hàng xanh trong hệ thống phân phối và cam kết tham gia 100.000 ha trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an nhận định tiềm năng nông nghiệp Việt Nam còn lớn, nhưng nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm chưa tương xứng. Trong 451 sản phẩm khoa học công nghệ thuộc lĩnh vực nông nghiệp do địa phương xác định, mới có 11 sản phẩm được thương mại hóa, chiếm khoảng 2%. Hơn 25.000 tỷ đồng được phân bổ cho nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhưng đến ngày 24/9/2026 mới giải ngân hơn 8.000 tỷ đồng, đạt khoảng 33%.
Theo Thứ trưởng, điểm nghẽn còn nằm ở cơ chế kết nối nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương, khiến kết quả nghiên cứu khó đi vào sản xuất, kinh doanh.
Lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo
Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá đây là hội nghị quan trọng, lần đầu tiên tập trung bàn về phát triển khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp để giải quyết những bài toán lớn của đất nước. Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Công an, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 tập hợp đầy đủ kiến nghị để tiếp tục tổ chức cuộc họp tại phía Nam.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, phát biểu kết luận.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng. Người nông dân, doanh nghiệp và hợp tác xã là trung tâm ứng dụng; viện nghiên cứu, trường đại học là lực lượng nghiên cứu, chuyển giao. Mỗi nhiệm vụ phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, có địa chỉ ứng dụng, sản phẩm cụ thể và khả năng thương mại hóa, nhân rộng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng địa phương rà soát nhiệm vụ nghiên cứu trọng tâm, gắn với lợi thế và ngành hàng chủ lực từng vùng. Ưu tiên làm chủ công nghệ sản xuất giống, thức ăn chăn nuôi, vật tư nông nghiệp, chế biến sâu, cơ giới hóa, canh tác thông minh và nuôi trồng thủy sản chất lượng cao, qua đó giảm phụ thuộc nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh nông sản Việt Nam.
Quang cảnh tại hội nghị.
Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát toàn bộ đề tài nghiên cứu, tháo gỡ vướng mắc, ưu tiên công trình có khả năng hoàn thiện sản phẩm, thương mại hóa; khắc phục tình trạng nghiên cứu thiếu địa chỉ ứng dụng, gây lãng phí nguồn lực.
Mục tiêu xuyên suốt, theo Phó Thủ tướng, là đưa khoa học công nghệ thực sự đi vào sản xuất, giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, kiểm soát phát thải và tăng thu nhập cho người nông dân. Đây là cơ sở để nông nghiệp phát triển hiện đại, hiệu quả, nâng cao sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước, quốc tế.
