Với vỏn vẹn 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, đoàn không hoàn thành mục tiêu đề ra (giành từ 4 HCV trở lên). Đáng báo động hơn, sự sa sút ở hàng loạt môn thể thao Olympic đang đặt ra bài toán hóc búa cho ngành thể thao nước nhà.
Đoàn Thể thao Việt Nam chính thức khép lại kỳ đại hội ở vị trí thứ 20 chung cuộc tại ASIAD 20.
Chỉ tiêu không đạt, 'cứu cánh' từ các môn võ và cầu mây
Trên thực tế, nếu không có sự xuất sắc của các cô gái cầu mây ở nội dung đôi nữ và bốn nữ, đoàn TTVN đã rơi vào tình cảnh bi đát hơn rất nhiều, tấm HCV còn lại của đoàn thuộc về nội dung kata đồng đội nữ (Karate).
Ba tấm HCV của đoàn TTVN thực sự đáng khen ngợi, cho thấy quá trình tập luyện, thi đấu rất tập trung và nỗ lực hết mình. Nhìn rộng ra, những tấm HCB, HCĐ của đoàn TTVN cũng quý giá như 'Vàng', khi các vận động viên phải thi đấu sòng phẳng với các đối thủ hàng đầu châu lục đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc…
Tuy nhiên, việc Cầu mây và Karate xuất sắc gánh vác chỉ tiêu không thể che lấp đi một thực tế, đa số các môn trọng điểm khác của đoàn TTVN đều không đạt kỳ vọng, nếu không muốn nói là thất bại nặng nề.
Cầu mây Việt Nam xuất sắc dành huy chương vàng tại ASIAD 20.
Tại một đấu trường lớn như Asiad, bất cứ tấm huy chương nào cũng đáng quý. Thế nhưng, HCV ở những môn Olympic mới thực sự là thước đo chuẩn xác nhất cho sự phát triển bền vững của một nền thể thao.
Ở kỳ Đại hội lần này, các môn Olympic trọng điểm như điền kinh, bắn súng, bơi lội, cử tạ, thể dục dụng cụ, đấu kiếm, cầu lông… đều 'trắng HCV', nhiều môn thậm chí không giành nổi một tấm huy chương nào.
Tuyển điền kinh Việt Nam, vốn luôn thống trị Đông Nam Á ở các kỳ SEA Games gần đây, lại chỉ giành vỏn vẹn 1 HCĐ (nội dung tiếp sức nam nữ 4x400m). Trước khi đến Asiad 2026, điền kinh được kỳ vọng giành HCV ở nội dung tiếp sức 4x400m nữ. Tuy nhiên, khi bước vào thi đấu thực tế, các VĐV Việt Nam tỏ ra hụt hơi so với tầm châu lục. Bộ tứ Quách Thị Lan, Hoàng Thị Minh Hạnh, Nguyễn Thị Hằng và Nguyễn Thị Ngọc chỉ về đích thứ 5 với thành tích 3 phút 32 giây 28.
Ở môn bơi, sau ba kỳ Asiad liên tiếp có huy chương, các kình ngư Việt Nam đành rời Aichi-Nagoya trong cảnh trắng tay. Nguyễn Huy Hoàng, niềm hy vọng lớn nhất, chỉ về thứ tư ở cự ly 400m tự do với thời gian 3 phút 48 giây 86. Điều đáng nói, khi Huy Hoàng lỡ hẹn với bục vinh quang, bơi lội Việt Nam gần như hết sạch hy vọng. Trong số 10 VĐV tham dự, đa số chỉ đặt mục tiêu cọ xát và vào tới chung kết, cho thấy sự thiếu hụt trầm trọng lực lượng kế cận đạt đẳng cấp châu lục.
Môn bắn súng cũng trải qua một kỳ Asiad đầy thất vọng, từng là mũi nhọn mang về HCV Olympic, nhưng tuyển bắn súng chỉ giành được 1 HCĐ. Lần lượt các xạ thủ chủ lực như Trịnh Thu Vinh, Phí Thanh Thảo, Mộng Tuyền hay đương kim vô địch Phạm Quang Huy đều thi đấu dưới sức. Đây là thành tích tệ nhất của bắn súng Việt Nam trong 20 năm qua tại đấu trường Á vận hội.
Bắn súng Việt Nam không thể dành huy chương vàng tại ASIAD 20.
Thất bại còn kéo dài sang các môn cử tạ, đấu kiếm, thể dục dụng cụ, xe đạp, bắn cung, vật, judo, taekwondo... Trong tổng số 25 huy chương của đoàn TTVN, các môn Olympic đóng góp tỷ lệ vô cùng khiêm tốn (chỉ có 2 HCB và 9 HCĐ, không có HCV). Đây là thành tích chưa tương xứng với sự đầu tư ngày càng tăng của ngành thể thao.
Thụt lùi so với khu vực Đông Nam Á
Sự hụt hơi của TTVN càng lộ rõ khi đặt lên bàn cân với các nước láng giềng, dù thường xuyên dẫn đầu tại sân chơi SEA Games, nhưng ở đấu trường Asiad 2026, Việt Nam (hạng 20) đã bị bỏ xa bởi hàng loạt quốc gia Đông Nam Á.
Chung cuộc, Đoàn thể thao Việt Nam xếp thứ 20 tại ASIAD 20.
Chỉ tính riêng Thái Lan (hạng 7 chung cuộc), quốc gia này giành tới 18 HCV, gấp 6 lần Việt Nam. Đáng chú ý, có đến 10/18 HCV của Thái Lan thuộc về các môn Olympic, tiêu biểu như 2 HCV chạy 100m, 200m nam của Puripol Boonson hay HCV cầu lông đơn nam của Kunlavut Vitidsarn.
Xếp trên Việt Nam còn có Malaysia (hạng 11 với 9 HCV), Indonesia (hạng 16 với 5 HCV) và Philippines (hạng 17 với 4 HCV). Ngay cả những quốc gia này cũng gặt hái thành công vang dội ở các môn Olympic nền tảng. Toàn bộ 5 HCV của Indonesia đều thuộc về cầu lông (2), bắn cung (1), cử tạ (1) và leo núi thể thao (1); Philippines tỏa sáng ở thể dục dụng cụ, điền kinh và taekwondo. Thậm chí Singapore xếp ngay sau Việt Nam (hạng 21) cũng kịp bỏ túi 2 HCV, trong đó có 1 HCV điền kinh.
Thực tế nhiều năm nay, tại các kỳ Asiad, TTVN vẫn chủ yếu trông chờ vào các môn võ chấm điểm cảm tính (biểu diễn) và hy vọng có may mắn, trong khi khoảng cách ở các môn thể thao cơ bản ngày càng bị nới rộng.
Hướng đi nào sau thất bại?
Thất bại của TTVN tại Asiad 2026 không phải là một bất ngờ, mà là hệ quả đã được báo trước. Chắc chắn sau giải đấu, ngành thể thao sẽ lại có những cuộc 'mổ xẻ' để rút ra bài học kinh nghiệm.
Đánh giá về thực trạng này, ông Nguyễn Hồng Minh, Trưởng đoàn TTVN thẳng thắn nhìn nhận: 'TTVN đang có phần hụt hơi và rơi vào thế bám đuổi so với các nước trong khu vực. Sự cạnh tranh tại đấu trường châu lục ngày càng khốc liệt. Nhiều môn trọng điểm chưa thể tạo nên sự bứt phá. Đây là bài học rất lớn về công tác dự báo sức mạnh đối thủ, sự chuẩn bị điểm rơi phong độ, cũng như chiến lược đầu tư dài hơi cho các môn thể thao Olympic'.
Đã đến lúc Thể thao Việt Nam cần một chiến lược hành động thực tế và hiệu quả hơn, đầu tư trọng điểm và khoa học vào các môn Olympic, thay vì chỉ bằng lòng với ngôi vương tại 'ao làng' khu vực.
