Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vừa phối hợp với Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC) tổ chức Hội thảo trực tuyến "Nâng cao nhận thức người tiêu dùng và trách nhiệm doanh nghiệp đối với hành vi tẩy xanh (greenwashing)". Hội thảo có sự tham gia trình bày của đại diện Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, các chuyên gia ACCC và đại diện Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VICOPRO).
Nguy cơ từ hành vi "tẩy xanh"
Theo Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia, trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng gia tăng, người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên và sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm thân thiện với môi trường.
Đại diện Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tham dự Hội thảo. Ảnh: Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia
Một số doanh nghiệp đã lợi dụng xu hướng này để quảng cáo quá mức hoặc sai sự thật về tính "xanh" của sản phẩm. Hành vi tẩy xanh (greenwashing) được hiểu là hành vi cung cấp thông tin sai lệch hoặc gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng về các lợi ích với môi trường mà sản phẩm, dịch vụ có thể mang lại. Hành vi này không chỉ xâm hại quyền lợi người tiêu dùng mà còn có nguy cơ dẫn tới cạnh tranh không lành mạnh và cản trở mục tiêu phát triển bền vững.
Do đó, Hội thảo được tổ chức nhằm học hỏi kinh nghiệm của Úc và nhìn nhận thực trạng trong nước về công tác nhận diện, phòng chống hành vi tẩy xanh, qua đó nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và trách nhiệm cộng đồng doanh nghiệp.
Tại Hội thảo, các chuyên gia ACCC đã giới thiệu và chia sẻ tổng quan về vấn đề chuyển đổi xanh tại Úc, bao gồm: Quy định pháp lý và vai trò của ACCC, khái niệm tẩy xanh, nội dung tẩy xanh trong các ưu tiên công tác của ACCC và giới thiệu về Nhóm Phát triển bền vững của ACCC và các hoạt động marketing của doanh nghiệp tại Úc có liên quan tới môi trường.
Bên cạnh đó, các chuyên gia ACCC cũng chia sẻ về các hoạt động gắn kết giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp trong lĩnh vực chuyển đổi xanh tại Úc. Trong đó nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp và các hiệp hội, ngành hàng có liên quan; các hoạt động trao quyền cho người tiêu dùng đã triển khai tại Úc và hướng dẫn doanh nghiệp khi công bố các tuyên bố về môi trường.
Đồng thời, phía ACCC đã trình bày về vấn đề điều tra các vụ việc tẩy xanh của doanh nghiệp tại Úc, chia sẻ kinh nghiệm trong điều tra và xử lý các vụ việc tẩy xanh; cách thức tiếp nhận phản ánh, khiếu nại và một số thách thức trong quá trình điều tra, xử lý các vụ việc này.
Mở rộng hợp tác quốc tế về phòng chống tẩy xanh
Về phía Việt Nam, ông Phan Thế Thắng, Phó Trưởng Ban Bảo vệ người tiêu dùng, Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia đã trình bày về thực trạng vấn đề tẩy xanh nói riêng và tiêu dùng xanh, tiêu dùng bền vững nói chung tại Việt Nam.
Bài trình bày giới thiệu tổng quan hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, trong đó Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định người tiêu dùng được tạo điều kiện lựa chọn môi trường tiêu dùng lành mạnh và bền vững, được cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; đồng thời, nghiêm cấm các hành vi lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ, không chính xác.
Về các hoạt động đã triển khai, trong thời gian vừa qua, Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia đã tiến hành rà soát, giám sát, kiểm tra và xử lý nhiều hành vi cung cấp thông tin sai lệch, có nguy cơ gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng nói chung và có liên quan tới môi trường không có căn cứ nói riêng.
Theo đó, Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia đã chủ động yêu cầu doanh nghiệp cải chính và tuân thủ việc cung cấp thông tin chính xác, rõ ràng, có thể kiểm chứng về sản phẩm thân thiện môi trường; khuyến khích người tiêu dùng chủ động theo dõi thị trường, phản ánh qua Tổng đài tư vấn, hỗ trợ miễn phí 1800.6368; đồng thời phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, các tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp trong việc thúc đẩy tiêu dùng xanh và phòng chống tẩy xanh.
Trong thời gian tới, Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia định hướng tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, tập huấn pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; nâng cao năng lực tuân thủ của cộng đồng doanh nghiệp; tăng cường giám sát, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm và mở rộng hợp tác quốc tế về bảo vệ người tiêu dùng và phòng chống tẩy xanh.
Đại diện Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia lắng nghe trao đổi từ các chuyên gia Úc. Ảnh: Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia
Cũng tại Hội thảo, ông Lữ Bằng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (VICOPRO) đã trình bày về vấn đề tẩy xanh nhìn từ góc độ người tiêu dùng.
Theo đó, người tiêu dùng đang phải đối mặt với một số khó khăn, vướng mắc như trả giá cao hơn cho các sản phẩm gắn mác "xanh" nhưng chất lượng không khác biệt đáng kể so với sản phẩm thông thường; bị sai lệch nhận thức và hạn chế quyền được thông tin bởi các tuyên bố thiếu căn cứ chứng minh như "thân thiện môi trường", "có thể tái chế", "100% tự nhiên"; đối mặt với rủi ro về sức khỏe khi tin tưởng vào các tuyên bố "tự nhiên", "hữu cơ", "an toàn" mà thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin.
Khi hành vi tẩy xanh lan rộng, người tiêu dùng mất niềm tin, doanh nghiệp chân chính bị thiệt thòi, cạnh tranh không lành mạnh gia tăng và mục tiêu tiêu dùng, sản xuất bền vững bị ảnh hưởng.
Về vai trò của các Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại diện VICOPRO nhấn mạnh các nhiệm vụ định hình nhận thức người tiêu dùng, tuyên truyền pháp luật, giám sát và hỗ trợ người tiêu dùng, tiếp nhận phản ánh, khiếu nại, đồng thời đối thoại và thúc đẩy doanh nghiệp cam kết thực chất.
Đồng thời, kiến nghị người tiêu dùng tìm hiểu kỹ thông tin sản phẩm, kiểm tra chứng nhận và chủ động phản ánh dấu hiệu vi phạm; cơ quan quản lý hoàn thiện quy định về tuyên bố môi trường, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi tẩy xanh; doanh nghiệp minh bạch thông tin, công bố chứng cứ khoa học và thực hiện cam kết môi trường thực chất.
Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, hỏi đáp trực tiếp với các chuyên gia ACCC và Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia về những nội dung trình bày. Hội thảo là hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp đối với các tuyên bố về môi trường, đồng thời góp phần thúc đẩy hợp tác giữa Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia và ACCC trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phát triển tiêu dùng bền vững.
