Chuyển đổi phương thức sản xuất
Mường Bú có điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp phát triển nhiều loại cây ăn quả. Đây là lợi thế được địa phương xác định để phát triển nông nghiệp hàng hóa, từng bước thay đổi tập quán sản xuất của người dân.
Trước đây, nhiều hộ trồng cây ăn quả theo hướng nhỏ lẻ, manh mún, chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Việc lựa chọn giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm chưa được chú trọng nên năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế chưa cao.
Thực hiện chủ trương chuyển đổi diện tích đất dốc sang trồng cây ăn quả, xã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân phát triển những loại cây có lợi thế như xoài, nhãn, chuối. Cùng với đó, các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật được tổ chức; người dân được hướng dẫn chiết, ghép, cải tạo vườn tạp, lựa chọn giống mới có năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế cao.
Từ những mô hình ban đầu, phong trào cải tạo vườn tạp, chuyển đổi đất sản xuất kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả từng bước lan rộng. Đến nay, toàn xã có gần 3.500 ha cây ăn quả, với nhiều loại cây chủ lực như xoài, chuối, nhãn, táo, vải thiều, mít... Không chỉ mở rộng diện tích, Mường Bú đang hướng người dân tới sản xuất hàng hóa, nâng cao chất lượng nông sản và tìm đầu ra ổn định.
Trong các vườn cây ăn quả, phương thức sản xuất đang dần thay đổi. Người dân ngày càng chú trọng quy trình chăm sóc, an toàn thực phẩm, mã số vùng trồng và các yêu cầu của thị trường thay vì chỉ quan tâm đến năng suất.
Ông Nguyễn Sơn Lâm, Chủ tịch UBND xã Mường Bú cho biết, địa phương đang chuyển dịch mạnh từ canh tác truyền thống sang sản xuất hàng hóa, gắn sản xuất với các tiêu chuẩn phục vụ chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu. Những vùng cây ăn quả được chăm sóc theo quy trình mới đang từng bước đáp ứng yêu cầu thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.
Hiện toàn xã có 48,8 ha cây trồng được cấp chứng nhận an toàn, chứng nhận hữu cơ và tiêu chuẩn VietGAP. Đặc biệt, Mường Bú có 24 mã số vùng trồng với tổng diện tích 503 ha, đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, Australia và Liên minh châu Âu.
Cùng với việc nâng cao chất lượng, thị trường tiêu thụ nông sản cũng từng bước được mở rộng. Sản phẩm cây ăn quả Mường Bú đã được đưa vào hệ thống siêu thị tại Hà Nội, các cửa hàng rau củ quả sạch ở Sơn La và một số tỉnh lân cận; đồng thời được giới thiệu, tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử.
Toàn xã hiện có 4 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP gồm Táo đại Ánh vàng, táo đại Hưng Thịnh, xoài hôi Mường La và chuối lắc phô mai. Đây là những bước đi nhằm nâng giá trị nông sản thông qua chất lượng, thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường. Năm vừa qua, sản lượng xoài quả toàn xã đạt gần 4.000 tấn. Trong đó, hàng trăm tấn được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, bên cạnh sản lượng tiêu thụ qua hệ thống siêu thị và các kênh phân phối trong nước.
Táo Mường Bú một trong những cây trồng mang lại thu nhập cao cho người dân (Ảnh: CTV).
Hướng tới vùng cây ăn quả bền vững
Với sản xuất nông nghiệp, tăng diện tích chưa đồng nghĩa với tăng thu nhập nếu đầu ra thiếu ổn định. Vì vậy, cùng với phát triển vùng cây ăn quả, Mường Bú chú trọng xây dựng liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Xã vận động người dân thành lập các hợp tác xã sản xuất nông nghiệp; phối hợp triển khai chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện để các hợp tác xã mở rộng sản xuất, kinh doanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Hoạt động xúc tiến thương mại cũng được đẩy mạnh, tạo điều kiện để các hợp tác xã tham gia hội chợ, sự kiện quảng bá nông sản, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường.
Trên địa bàn hiện có nhiều hợp tác xã tham gia sản xuất, kinh doanh cây ăn quả. Sự tham gia của các hợp tác xã đang góp phần thay đổi cách tổ chức sản xuất. Từ chỗ mỗi hộ tự trồng, tự chăm sóc và tìm nơi tiêu thụ, người dân từng bước tham gia các vùng sản xuất tập trung, cùng tuân thủ quy trình và kết nối với thị trường. Qua đó, rủi ro về đầu ra được giảm, giá trị sản phẩm từng bước được nâng lên.
Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với công tác giảm nghèo tại địa phương, nơi sinh kế của người dân vẫn gắn chặt với nông nghiệp. Cây ăn quả không chỉ tạo thu nhập từ sản phẩm chính mà còn mở thêm việc làm ở các khâu chăm sóc, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, vận chuyển và dịch vụ nông nghiệp.
Phát triển trồng cây ăn quả đang mang lại thu nhập ổn định cho người dân (Ảnh: CTV).
Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo của xã Mường Bú giảm còn 2,56%, hộ cận nghèo còn 3,55%. Kết quả này cho thấy chuyển đổi cơ cấu sản xuất đang tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, trong đó cây ăn quả giữ vai trò quan trọng.
Từ những triền đồi cây ăn quả, Mường Bú đang từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa có quy mô, chất lượng và thị trường. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả lâu dài, địa phương xác định không chỉ tiếp tục mở rộng diện tích mà cần tập trung nâng cao chất lượng, giảm chi phí, bảo đảm an toàn sản phẩm và tăng sức cạnh tranh.
Thời gian tới, Mường Bú tiếp tục phát triển cây ăn quả theo hướng chất lượng cao, gắn sản xuất với chuỗi giá trị; khuyến khích người dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp yêu cầu thị trường; đồng thời tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là những vùng cây ăn quả rộng lớn, mà là xây dựng được vùng sản xuất có chất lượng, thương hiệu và thị trường ổn định. Khi mỗi diện tích đất sản xuất tạo ra giá trị cao hơn, sản phẩm có đầu ra và người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thu nhập từ nông nghiệp sẽ có nền tảng bền vững hơn.
Từ những vườn cây trên đất dốc đến các vùng sản xuất tập trung, cây ăn quả đang trở thành một trong những động lực giúp người dân Mường Bú tăng thu nhập, cải thiện đời sống và từng bước thoát nghèo. Những mùa quả ngọt vì thế không chỉ mang lại giá trị kinh tế trước mắt, mà còn mở ra hướng sinh kế lâu dài, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa bền vững ở địa phương.
Quốc Định
