Khi năng lượng xanh trở thành lợi thế cạnh tranh

Ngành công thương khuyến nghị doanh nghiệp triển khai đồng bộ giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả gắn với chuyển đổi xanh.

Theo các chuyên gia, chuyển dịch NL hiện nay đã trở thành yêu cầu tất yếu của nền kinh tế. Quá trình này góp phần bảo đảm an ninh NL, ứng phó với biến đổi khí hậu và đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Đồng thời, sử dụng NL tiết kiệm, hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng giúp DN nâng cao năng suất, tối ưu chi phí sản xuất và tăng sức cạnh tranh.

TS Nguyễn Thị Thu Hà- Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển kinh tế xanh cho rằng, chuyển dịch NL là điều kiện để DN khẳng định vị thế trên thị trường, đặc biệt là thị trường xuất khẩu. Hiện nhiều quốc gia đã đưa tiêu chí về giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng NL tiết kiệm và hiệu quả vào yêu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Vì vậy, DN muốn duy trì và mở rộng thị trường cần chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi ngay từ bây giờ.

“Phần lớn DN Việt Nam là DN nhỏ và vừa nên khó khăn lớn nhất khi tiếp cận tiêu chuẩn xanh thường là vấn đề tài chính. Tuy nhiên, những khoản đầu tư cho chuyển đổi NL mang lại lợi ích lâu dài thông qua việc giảm chi phí vận hành, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Mỗi DN cần xây dựng lộ trình phù hợp với quy mô và điều kiện thực tế của mình, có thể chia thành giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn thay vì áp dụng một mô hình chung”- bà Hà cho biết.

Thực tế cho thấy, việc sử dụng NL tiết kiệm đang mang lại hiệu quả rõ rệt. 6 tháng đầu năm 2026, Công ty Điện lực Vĩnh Long thực hiện tiết kiệm được hơn 192,2 triệu kWh điện, tương đương 7,12% sản lượng điện thương phẩm. Kết quả này đến từ nhiều nhóm khách hàng, trong đó khu vực sản xuất công nghiệp tiết kiệm hơn 44 triệu kWh, góp phần giảm đáng kể chi phí sản xuất và áp lực cho hệ thống điện.

Thời gian tới, Sở Công Thương tiếp tục hỗ trợ DN triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó chú trọng thực hiện kiểm toán NL nhằm xác định thiết bị, công đoạn sử dụng điện chưa hiệu quả để có giải pháp cải tiến công nghệ, đổi mới thiết bị và tối ưu hóa quá trình sản xuất.

Phát triển ĐMTMN đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn NL và nâng cao tính chủ động cho DN.

Theo Công ty Điện lực Vĩnh Long, đến nay có hơn 4,2 ngàn khách hàng phát triển ĐMTMN theo cơ chế giá FIT với tổng công suất gần 163 MWp; sản lượng điện phát lên lưới trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 78,6 triệu kWh.

Theo Nghị định số 58/2025/NĐ-CP của Chính phủ, đã có hơn 700 khách hàng đăng ký phát triển hệ thống ĐMTMN tự sản, tự tiêu với tổng công suất hơn 60,7 MWp; trong đó gần 150 hệ thống đã hoàn thành lắp đặt và đưa vào vận hành.

Công ty Điện lực Vĩnh Long triển khai giải pháp tuyên truyền tiết kiệm năng lượng.

Là DN đầu tư hơn 5MW ĐMTMN phục vụ sản xuất, ông Nguyễn Văn Thành- Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Phước Thành 4, cho biết: Ngoài việc giảm đáng kể chi phí điện năng, việc sử dụng NL xanh còn tạo lợi thế cho DN khi tiếp cận đối tác châu Âu, Nhật Bản và Mỹ, bởi những thị trường này đánh giá cao DN sử dụng NL sạch và thực hiện tốt cam kết về môi trường.

DN sẽ nghiên cứu đầu tư mở rộng hệ thống ĐMTMN kết hợp với lưu trữ NL để có thể sử dụng điện cả vào ban đêm, nâng cao tính chủ động trong sản xuất. Đây cũng là một trong những giải pháp giúp DN đáp ứng tiêu chí xanh ngày càng phổ biến đối với đơn hàng xuất khẩu, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm tại thị trường trong và ngoài nước.

Theo Sở Công Thương, tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển ĐMTMN khi cường độ bức xạ mặt trời từ 4,5-5,2 kWh/m²/ngày. Hiện tỉnh có 2 nhà máy điện mặt trời với tổng công suất gần 190MW cùng hơn 180MW ĐMTMN, góp phần bổ sung nguồn điện sạch, hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh.

Theo ông Trần Quốc Tuấn- Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương, ngành công thương xác định phát triển NL tái tạo giúp bổ sung nguồn điện, hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghệ NL hiện đại.

Để khuyến khích phát triển ĐMTMN, sở đang tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành nghị quyết hỗ trợ kinh phí lắp đặt cho hộ gia đình, DN. Đồng thời, ngành khuyến khích các đơn vị đầu tư hệ thống lưu trữ điện nhằm tăng hiệu quả sử dụng, giảm phụ thuộc trong giờ cao điểm.

Cơ chế mua bán điện trực tiếp theo Nghị định số 243/2026/NĐ-CP của Chính phủ đang mở ra nhiều cơ hội mới cho DN. Sở Công Thương tiếp tục phổ biến quy định, kết nối DN với đơn vị cung cấp giải pháp, tổ chức tài chính và tiếp tục đồng hành trong quá trình triển khai nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.

Theo ông Trần Quốc Tuấn, sử dụng NL tiết kiệm, hiệu quả và phát triển NL tái tạo đã trở thành lợi thế cạnh tranh của DN. Những đơn vị chủ động chuyển đổi sớm sẽ có nhiều cơ hội giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị thương hiệu và đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu, từng bước hình thành hệ sinh thái chuyển đổi xanh, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của tỉnh.